Η κοινωνική οικονομία ως παγκόσμιο φαινόμενο και η Ελληνική ιδιαιτερότητα

του Βασί­λη Τακτικού

ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ της δεκα­ε­τί­ας του ’70 σε όλες τις ανα­πτυγ­μέ­νες χώρες του κόσμου απλώ­νε­ται μια σημα­ντι­κή ανά­πτυ­ξη του ‘‘κοι­νω­νι­κού ακτι­βι­σμού’’, της ‘‘αυτο-οργά­νω­σης’’, της κινη­το­ποί­η­σης και ενερ­γο­ποί­η­σης πολι­τών με κοι­νό παρα­νο­μα­στή την ανά­πτυ­ξη δρά­σε­ων, που δια­μορ­φώ­νουν νέους θεσμούς αλλη­λεγ­γύ­ης και με τη σει­ρά τους αυτοί οι θεσμοί οδη­γούν στην ανά­πτυ­ξη της κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας. Ο τομέ­ας αυτός με οποιο­δή­πο­τε όνο­μα κι αν απο­κα­λεί­ται – τρί­τος τομέ­ας ή τομέ­ας αλλη­λέγ­γυας κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας ή μη κερ­δο­σκο­πι­κός τομέ­ας – έχει το ίδιο κοι­νω­νι­κό απο­τέ­λε­σμα. Εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι σε όλο τον κόσμο υλο­ποιούν την αλλη­λέγ­γυα οικο­νο­μία. Εργά­ζο­νται και κατα­να­λώ­νουν για την ευη­με­ρία των ιδί­ων και των συναν­θρώ­πων τους, και όχι για το κέρ­δος, πραγ­μα­το­ποιούν δηλα­δή αυτό που έχει σημα­σία για την αλλη­λέγ­γυα οικο­νο­μία, τη δημιουρ­γία ικα­νο­ποι­η­τι­κών οικο­νο­μι­κών συν­θη­κών για όλους τους ανθρώ­πους. Οι κυβερ­νή­σεις και τα κρά­τη παρα­κο­λου­θούν αυτή τη δια­δι­κα­σία, άλλο­τε την εμπο­δί­ζουν θεσμι­κά και άλλο­τε την ενσω­μα­τώ­νουν στην πολι­τι­κή κοι­νω­νι­κής πρόνοιας.

ΜΙΑ ΜΟΡΦΗ συναλ­λα­γής, τα τοπι­κά συστή­μα­τα ανταλ­λα­γής υπη­ρε­σιών και προ­ϊ­ό­ντων (Local Exchange Trading Systems, LETS), είναι μια μορ­φή συναλ­λα­γής τέτοια, κατά την οποία ανταλ­λάσ­σο­νται προ­ϊ­ό­ντα χωρίς να παρά­γε­ται κέρ­δος βοη­θώ­ντας έτσι, τις τοπι­κές κοι­νω­νί­ες να ανα­πνεύ­σουν, να ζήσουν και να ανα­πτυ­χθούν μέσα σε δύσκο­λες οικο­νο­μι­κά επο­χές. Είναι με λίγα λόγια ένας τρό­πος να ζεις και να εργά­ζε­σαι χωρίς χρή­μα­τα. Τα συστή­μα­τα μη-χρη­μα­τι­κών ανταλ­λα­γών απλώ­νο­νται σε όλο τον κόσμο. Η ανταλ­λα­γή των υπη­ρε­σιών είναι ισό­τι­μη. Το νόμι­σμα μπο­ρεί π.χ. να είναι ο χρό­νος. Η μία ώρα νομι­κών συμ­βου­λών ισού­ται με μία ώρα κηπου­ρι­κής. Όλες οι υπη­ρε­σί­ες ″ξεπλη­ρώ­νο­νται″. Η ανταλ­λα­γή δεν γίνε­ται πάντα μέσα στην εβδο­μά­δα, αλλά μέσα σε ένα εξά­μη­νο. Κάποια άτο­μα απο­θη­κεύ­ουν χρό­νο για το μέλλον.

ΥΠΑΡΧΕΙ μία κεντρι­κή μονά­δα που χρε­ώ­νει και πιστώ­νει το λογα­ρια­σμό χρό­νου κάθε μέλους, όπως μια τρά­πε­ζα κρα­τά­ει λογα­ρια­σμό των ανα­λή­ψε­ων και κατα­θέ­σε­ων. Τα προ­ϊ­ό­ντα που ανταλ­λάσ­σο­νται μέσω των Τοπι­κών Συστη­μά­των Ανταλ­λα­κτι­κού Εμπο­ρί­ου ποι­κίλ­λουν, ανά­λο­γα με την περιο­χή όπου λει­τουρ­γεί το σύστη­μα και τα μέλη που συμ­με­τέ­χουν. Βιο­λο­γι­κά προ­ϊ­ό­ντα από τις αυλές των σπι­τιών, μαθή­μα­τα ξένων γλωσ­σών ή μου­σι­κής, συνερ­γεία αυτο­κι­νή­των ή επι­διορ­θώ­σεις ηλε­κτρι­κών συσκευών, μετα­ποι­ή­σεις ρού­χων, ιατρι­κές ή οδο­ντια­τρι­κές υπη­ρε­σί­ες, οικια­κές εργα­σί­ες, φρο­ντί­δα παι­διών αλλά και ερμη­νεία αστρο­λο­γι­κού χάρ­τη ή μαθή­μα­τα γιό­γκα, είναι κάποιες από τις προ­σφο­ρές που μπο­ρεί να συνα­ντή­σει κανείς σε κατα­λό­γους προ­σφο­ράς των Συστη­μά­των αυτών.

ΣΕ ΚΑΘΕ ανθρω­πι­στι­κή κρί­ση σε πολ­λές χώρες κτυ­πά­ει την πόρ­τα. Από την άλλη μεριά οι δρα­στη­ριό­τη­τες των κοι­νω­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων καλύ­πτουν ένα ευρύ φάσμα κοι­νω­νι­κών, πολι­τι­στι­κών, πολι­τι­σμι­κών και ουμα­νι­στι­κών ανα­γκών, προ­ά­σπι­ση ανθρω­πί­νων και πολι­τι­κών δικαιω­μά­των επε­κτεί­νο­νται. Ο ρόλος αυτός έπρε­πε να ανα­γνω­ρι­σθεί από τις κυβερ­νή­σεις και υπερ­κυ­βερ­νη­τι­κούς οργα­νι­σμούς καθώς και ο ρόλος των συνε­ται­ρι­σμών και συνε­ται­ρι­ζο­μέ­νων. Η Ευρω­παϊ­κή Ένω­ση μέσα σ’ αυτό το κλί­μα έχει ανα­γνω­ρί­σει αυτό το ρόλο των οργα­νώ­σε­ων της Κοι­νω­νί­ας Πολι­τών και τη σημα­σία της κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας και την έχει ενσω­μα­τώ­σει στις πολι­τι­κές της, ενώ ένα σημα­ντι­κό μέρος του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νω­νι­κού Ταμεί­ου επεν­δύ­ε­ται σ’ αυτό το σκο­πό με τα γνω­στά προ­γράμ­μα­τα κοι­νω­φε­λούς εργα­σί­ας και κατα­πο­λέ­μη­σης της φτώχειας.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ κρί­ση των τελευ­ταί­ων ετών έχει ακό­μη περισ­σό­τε­ρο ανα­δεί­ξει τη σημα­σία της κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας και όλα τα προ­γράμ­μα­τα κατα­πο­λέ­μη­σης της φτώ­χειας αντι­με­τω­πί­ζο­νται πλέ­ον με όρους οργά­νω­σης κοι­νω­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων. Οι θεσμοί ωστό­σο για την ορθο­λο­γι­κή και απο­τε­λε­σμα­τι­κή διά­θε­ση αυτών των πόρων δεν είναι πάντα αξιό­πι­στοι. Έτσι, μπρο­στά στην πρω­τό­γνω­ρη παγκό­σμια απει­λή της διο­γκού­με­νης φτώ­χειας, της περι­βαλ­λο­ντι­κής υπο­βάθ­μι­σης, του κοι­νω­νι­κού και οικο­νο­μι­κού απο­κλει­σμού μεγά­λων τμη­μά­των της κοι­νω­νί­ας, πολ­λά προ­γράμ­μα­τα ενώ περιέ­χουν δρά­σεις κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας, κατα­λή­γουν να τα δια­χει­ρί­ζο­νται, όχι πάντα με δια­φα­νή τρό­πο οι διευ­θυ­ντι­κές και οικο­νο­μι­κές ελίτ.

Βρεί­τε μας και στη σελί­δα μας στο Facebook:
Η Κοι­νω­νι­κή Οικο­νο­μία σήμερα

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -