- Διαφήμιση -

Το μυστήριο της Mondragon Corporation, αυτοδιαχειριζόμενης επιχείρησης-γίγαντα που αναπτύσσεται και στην κρίση!

 

της Χρι­στί­νας Μπαρμπαρούση.

 

Όταν οι τοπι­κές και περι­φε­ρεια­κές οικο­νο­μί­ες απο­φα­σί­ζουν να κάνουν χρή­ση της δυνα­τό­τη­τάς τους να δια­χει­ρί­ζο­νται μόνες τους την ανά­πτυ­ξή τους, τότε ανά­με­σα στην Αγο­ρά και το Κρά­τος ανα­πτύσ­σε­ται ένας τρί­τος εταί­ρος, ο τομέ­ας της Κοι­νω­νι­κής Οικο­νο­μί­ας· είναι γνω­στός και ως «Τρί­τος Τομέ­ας της Οικο­νο­μί­ας» ή «Τρί­το Σύστη­μα» ή «Μη Κερ­δο­σκο­πι­κός Τομέ­ας της Οικο­νο­μί­ας» ή «Τομέ­ας της Αλλη­λέγ­γυας Οικο­νο­μί­ας». Σε αυτόν απο­δί­δο­νται οι προσ­διο­ρι­σμοί της εναλ­λα­κτι­κής, της δίκαι­ης, της θεμι­τής, της ηθι­κής, της ανταλ­λα­κτι­κής και της λαϊ­κής οικο­νο­μί­ας της αυτο­δια­χεί­ρι­σης.

 

Φιλο­σο­φία της εταιρίας

 

Ένας τέτοιος εκπρό­σω­πος ως κοι­νω­νι­κός επι­χει­ρη­μα­τί­ας μετα­ξύ του κεφα­λαί­ου και του χώρου είναι η Mondragon Corporation στην περιο­χή των Βάσκων στη βορεια­να­το­λι­κή Ισπα­νία. Κεντρι­κή φιλο­σο­φία της Mondragon είναι πως ό,τι δεν ανα­διαρ­θρώ­νε­ται, ανα­τρέ­πε­ται. Οι Βάσκοι συνε­ται­ρι­στές δημιούρ­γη­σαν ένα σύστη­μα άμε­σης δημο­κρα­τί­ας και αυτο­δια­χει­ρι­ζό­με­νης τοπι­κής οικο­νο­μί­ας, όπου δεν υπάρ­χουν εκμε­ταλ­λευ­τές και εκμε­ταλ­λευό­με­νοι, προ­νο­μιού­χοι και μη προ­νο­μιού­χοι. Αξιο­ποί­η­σαν το εδα­φι­κό κεφά­λαιο της περιο­χής τους (φυσι­κούς πόρους, εργα­τι­κό δυνα­μι­κό, παρα­γω­γι­κούς συντε­λε­στές), τις δεξιό­τη­τές τους (μηχα­νι­σμός ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και έξυ­πνης εξει­δί­κευ­σης) και ανέ­πτυ­ξαν σε υψη­λό επί­πε­δο την κοι­νω­νία τους, όπου μέχρι πρό­σφα­τα βρι­σκό­ταν σε υστέρηση.

 

Θέση της εταιρίας

 

Ειδι­κό­τε­ρα, κατά τις τελευ­ταί­ες δεκα­ε­τί­ες ο συνε­ται­ρι­σμός του Μοντρα­γκόν βρί­σκε­ται στα­θε­ρά μέσα στις δέκα ισπα­νι­κές εται­ρεί­ες με το μεγα­λύ­τε­ρο κύκλο εργα­σιών και απο­τε­λεί τον μεγα­λύ­τε­ρο επι­χει­ρη­μα­τι­κό όμι­λο της Χώρας των Βάσκων, παρά­γει το 3–4% του ΑΕΠ και το 7–8% του βιο­μη­χα­νι­κού ΑΕΠ αυτής, ενώ εμπο­ρεύ­ε­ται σε τέσ­σε­ρις τομείς δρα­στη­ριό­τη­τας : τις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές υπη­ρε­σί­ες, τη βιο­μη­χα­νία, το λια­νι­κό εμπό­ριο και την έρευ­να και και­νο­το­μία(Πηγή : Mondragon Corporation, 2019)

Αυτή τη στιγ­μή η Mondragon απα­σχο­λεί 81.000 υπαλ­λή­λους σε 98 συνε­ται­ρι­σμούς, δια­θέ­τει 143 θυγα­τρι­κές εται­ρεί­ες και εξά­γει σε 150 χώρες. Σε πολ­λές από τις συμ­με­τέ­χου­σες εται­ρεί­ες οι εργά­τες είναι παράλ­λη­λα μέτο­χοι και μέλη με δικαί­ω­μα ψήφου στις γενι­κές συνε­λεύ­σεις (Πηγή : Mondragon Corporation, 2019)

 

Το κρυμ­μέ­νο μυστικό

 

Σύμ­φω­να με τις κατα­στα­τι­κές αρχές της, κάθε συνε­ται­ρι­σμός εισφέ­ρει στα απο­θε­μα­τι­κά του βιο­μη­χα­νι­κού κλά­δου που ανή­κει (industrial group εντός του Ομί­λου), σε ταμεία ή/και κεφά­λαια του Ομί­λου Mondragon που προ­ο­ρί­ζο­νται για επεν­δύ­σεις σε νέα προ­ϊ­ό­ντα – υπη­ρε­σί­ες και νέους συνε­ται­ρι­σμούς καθώς και στο Πανε­πι­στή­μιο του Μοντρα­γκόν. Οι εισφο­ρές αυτές ανέρ­χο­νται στο 35% επί των απο­τε­λε­σμά­των (ο δόκι­μος όρος για τα κέρ­δη στους συνε­ται­ρι­σμούς είναι «απο­τε­λέ­σμα­τα») και συνι­στούν μια μορ­φή εσω­τε­ρι­κής φορο­λο­γί­ας. Ο συντε­λε­στής φορο­λο­γί­ας για τα απο­τε­λέ­σμα­τα βρί­σκε­ται κατ’ εξαί­ρε­ση στο 10%, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση όμως να δια­τί­θε­ται μέρος των μετά φόρων στο Ταμείο Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας και Εκπαί­δευ­σης καθώς και στο απο­θε­μα­τι­κό του συνεταιρισμού.

 

«Στο Μοντρα­γκόν δεν είδα σημά­δια φτώ­χειας. Δεν είδα σημά­δια ακραί­ου πλούτου.

Είδα ανθρώ­πους να φρο­ντί­ζουν ο ένας τον άλλον»

(Barbara Peters, Καθη­γή­τρια Κοι­νω­νιο­λο­γί­ας | 2000)

 

Αλλη­λεγ­γύη στην κρίση

 

Η αλλη­λεγ­γύη ωστό­σο δεν εξα­ντλεί­ται εκεί. Οι συνε­ται­ρι­σμοί έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί να αλλη­λο­ϋ­πο­στη­ρί­ζο­νται και στις περιό­δους κρί­σης και οικο­νο­μι­κής δια­τα­ρα­χής. Από την παρα­πά­νω αλλη­λέγ­γυα υπο­χρέ­ω­ση προ­κύ­πτει, ότι ο κάθε ένας από τους 11 κλά­δους του Ομί­λου μπο­ρεί να δια­θέ­τει ικα­νά απο­θε­μα­τι­κά για να καλύ­ψει μέχρι και σε ποσο­στό 50% έκτα­κτες ζημί­ες των συνε­ται­ρι­σμών – μελών του. Ο Όμι­λος υπο­στη­ρί­ζει περαι­τέ­ρω αυτή τη δια­δι­κα­σία κάλυ­ψης ζημιών με το ταμείο ειδι­κού σκο­πού, που έχει ιδρύ­σει σχε­τι­κά. Έτσι, ένας συνε­ται­ρι­σμός του μπο­ρεί να αντέ­ξει τις επι­πτώ­σεις της οικο­νο­μι­κής κυκλι­κό­τη­τας ή μιας ανα­διάρ­θρω­σης μέχρι και για τρία χρό­νια, χωρίς σημα­ντι­κές απώ­λειες στους λογα­ρια­σμούς των μελών του, οι οποί­οι έχουν και ως επι­πλέ­ον μαξι­λά­ρι ασφα­λεί­ας τα απο­θε­μα­τι­κά του ίδιου του συνε­ται­ρι­σμού, στον οποίο ανήκουν.

 

Ανά­πτυ­ξη και στην κρίση

 

Ως εκ τού­του, χαρα­κτη­ρι­στι­κά είναι τα τρέ­χο­ντα στοι­χεία για το μέγε­θος της ανά­πτυ­ξης που παρά­γει σε περι­βάλ­λον κρί­σης. Για το έτος 2017, στο οικο­νο­μι­κό και χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κό σκέ­λος, η Mondragon παρου­σί­α­σε €5,5 εκατ. συνο­λι­κά έσο­δα από πωλή­σεις, δημιούρ­γη­σε 2.691 νέες θέσεις εργα­σί­ας, ενώ δια­τη­ρεί 1,2 εκατ. πελά­τες παγκο­σμί­ως. Κατά­φε­ρε να αυξή­σει το μετο­χι­κό της κεφά­λαιο κατά 3% καθώς και να επα­νε­πεν­δύ­σει €334 εκατ. από τα απο­τε­λέ­σμα­τά της (κέρ­δη) για τη βελ­τί­ω­ση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας των νέων παρα­γω­γών. Επι­πλέ­ον, έχει στην κατο­χή της 489 πατέ­ντες ευρε­σι­τε­χνί­ας και στο δυνα­μι­κό της 1.928 επι­στή­μο­νες ερευ­νη­τές. Χάρη στα ως άνω, η Mondragon δια­χει­ρί­ζε­ται μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες αλυ­σί­δες σου­περ­μάρ­κετ και μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες τρά­πε­ζες της Ισπανίας.

Σχή­μα 1. Το σύστη­μα διοί­κη­σης, διάρ­θρω­σης και ανα­δια­νο­μής πόρων της Mondragon

 

Η εσω­τε­ρι­κή ανά­πτυ­ξη του συνε­ται­ρι­σμού δεν περιο­ρί­ζε­ται εντός του, αλλά δια­χέ­ε­ται και στο εξω­τε­ρι­κό περι­βάλ­λον. Το Μοντρα­γκόν, ως κοι­νω­νι­κός επι­χει­ρη­μα­τι­κός κολοσ­σός, απο­τε­λεί σήμε­ρα ένα από τα πιο επι­τυ­χη­μέ­να παρα­δείγ­μα­τα συνε­ται­ρι­στι­κής οικο­νο­μί­ας και συμ­με­το­χι­κής δια­χεί­ρι­σης στον κόσμο, με ορθο­λο­γι­κή διάρ­θρω­ση πόρων και πολι­τι­κών, το οποίο συνυ­πάρ­χει και συνερ­γά­ζε­ται αρμο­νι­κά με το ευρύ δίκτυο μικρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων, που απο­τε­λούν και τη βάση της βασκι­κής περι­φε­ρεια­κής οικονομίας.

Οι εξαι­ρε­τι­κές επι­δό­σεις του Συνε­ται­ρι­στι­κού Ομί­λου του Μοντρα­γκόν οφεί­λο­νται στους πέντε (5) άξο­νες, όπου βασί­ζει τη δια­χεί­ρι­σή του και απο­τε­λούν ένα μηχα­νι­σμό παρα­γω­γής στα­θε­ρά επα­να­λαμ­βα­νό­με­νων απο­τε­λε­σμά­των (οικο­νο­μι­κή βιω­σι­μό­τη­τα). Αυτοί είναι : η δημο­κρα­τι­κή διοί­κη­ση (ένα μέλος : μία ψήφος), η ανα­λο­γία ανώ­τα­των / κατώ­τα­των μισθών με δικαιο­σύ­νη και στο επί­πε­δο των κλα­δι­κών και περι­φε­ρεια­κών αμοι­βών, το δίκαιο σχέ­διο συντα­ξιο­δό­τη­σης, η συμ­με­το­χή των μελών στη δομή του επεν­δυ­τι­κού αυτού φορέα και η δια­σύν­δε­σή του με την εκπαί­δευ­ση (τα Ερευ­νη­τι­κά Κέντρα και το τοπι­κό Πανεπιστήμιο).

 

Αυτός ο μηχα­νι­σμός με την καλ­λιέρ­γεια της παρα­γό­με­νης υπε­ρα­ξί­ας (γνώ­ση, κατα­νο­μή δεξιο­τή­των, και­νο­το­μι­κό­τη­τα και δικτύ­ω­ση) εντός του έχει επι­τρέ­ψει στο Μοντρα­γκόν να γεν­νά κατά μέσο όρο τέσ­σε­ρις νέους συνε­ται­ρι­σμούς ανά έτος, σχε­δόν όλοι από τους οποί­ους έχουν διάρ­κεια ζωής άνω των πέντε ετών. Είναι χαρα­κτη­ρι­στι­κό, ότι κατά το έτος 2011 και στο απο­κο­ρύ­φω­μα της οικο­νο­μι­κής κρί­σης έκλει­σαν δύο συνε­ται­ρι­σμοί δυνα­μι­κό­τη­τας 75 εργα­ζο­μέ­νων, αλλά με την εσω­τε­ρι­κή κινη­τι­κό­τη­τα δεν σημειώ­θη­κε καμία από­λυ­ση (ανθε­κτι­κή γεω­γρα­φι­κή περι­φέ­ρεια, με υψη­λή ταχύ­τη­τα απορ­ρό­φη­σης των κρα­δα­σμών και επα­να­φο­ράς στα επί­πε­δα προ διαταραχής).

Σχή­μα 2. Η απα­σχό­λη­ση στη Mondragon αυξά­νε­ται δια­χρο­νι­κά, τετρα­πλα­σιά­στη­κε σε 20 χρόνια

 

Για­τί η αυτο­δια­χεί­ρι­ση είναι σημαντική

 

Ανά­με­σα, λοι­πόν, στην ιδιω­τι­κή εμπο­ρευ­μα­τι­κή οικο­νο­μία των επι­χει­ρή­σε­ων (πρώ­τος τομέ­ας, κέρ­δος) και στο ρυθ­μι­στι­κό / ανα­δια­νε­μη­τι­κό χαρα­κτή­ρα των αγα­θών και υπη­ρε­σιών του δημό­σιου τομέα (δεύ­τε­ρος τομέ­ας, κοι­νή ωφέ­λεια) παρεμ­βάλ­λει ο ενδο­γε­νής μηχα­νι­σμός της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης υπό τη μορ­φή κοι­νω­νι­κής επι­διαι­τη­σί­ας. Αυτή η παρεμ­βο­λή ενέ­χει και θέση οικο­νο­μι­κής δικαιο­σύ­νης, για­τί στο δίλημ­μα ισό­τη­τα ή απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα κατα­νο­μής του πλού­του (παρεμ­βα­τι­κή λει­τουρ­γία, ανα­διάρ­θρω­ση) απα­ντού­με, ότι η ισό­τη­τα μπο­ρεί να υπάρ­ξει μαζί με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα (ενδο­γε­νής λει­τουρ­γία, συνάρθρωση).

 

Κατ’ αυτό τον τρό­πο, δια­μορ­φώ­νε­ται ένα νέο ανα­πτυ­ξια­κό παί­γνιο εντός του υπάρ­χο­ντος συστή­μα­τος αγο­ράς (παγκο­σμιο­ποί­η­ση), όπου από τη μία πλευ­ρά βρί­σκε­ται το οικο­νο­μι­κό κεφά­λαιο (μεγέ­θυν­ση, θέλει τις οικο­νο­μί­ες να συγκλί­νουν μετα­ξύ τους και προς τα άνω), το οποίο αλλη­λε­πι­δρά από την άλλη με το κοι­νω­νι­κό κεφά­λαιο (ανα­διάρ­θρω­ση, οι οικο­νο­μί­ες δεν μπο­ρούν τελι­κά να συγκλί­νουν μετα­ξύ τους και συμπιέ­ζο­νται προς τα κάτω) ενώ στο μέσο έχου­με εξι­σορ­ρό­πη­ση των παρα­πά­νω δυνά­με­ων πόρων και πολι­τι­κών με το εδα­φι­κό κεφά­λαιο (ενδο­γε­νής ανά­πτυ­ξη, οι οικο­νο­μί­ες ανα­πτύσ­σο­νται στρα­τη­γι­κά και με συνο­χή όπου και όπως χρειάζεται).

Παρ’ όλο που η κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία της αγο­ράς είναι άρι­στα δια­τυ­πω­μέ­νη στη θεω­ρία, αλλά συνα­ντά δυσκο­λί­ες στην πρά­ξη επει­δή είναι εκτε­θει­μέ­νη στο διε­θνή αντα­γω­νι­σμό, έχει παρα­τη­ρη­θεί, ότι τα επι­τυ­χη­μέ­να παρα­δείγ­μα­τα συνε­ται­ρι­σμών ανά τον κόσμο, που όχι μόνο έχουν επι­βιώ­σει, αλλά έχουν βελ­τιώ­σει και την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τά τους κατά τη διάρ­κεια της κρί­σης, ανή­κουν στον Τρί­το Κοι­νω­νι­κό Τομέα.

Επί­λο­γος

 

Σήμε­ρα, τα μεγα­λύ­τε­ρα από τα εκτε­λού­με­να έργα στην Αφρι­κή και την Ασία πραγ­μα­το­ποιού­νται από τους συνε­ται­ρι­σμούς του Mondragon. Και αυτό συμ­βαί­νει, όταν οι φτω­χές χώρες στα­μα­τούν να επι­δο­τούν τις πλούσιες…

 

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Διαφήμιση -

- Δια­φή­μι­ση -

Μπορεί επίσης να σας αρέσει
Αφήστε μια απάντηση

Σημείωση πριν τη φόρμα σχολίων

Σημείωση μετά ΄τη φόρμα σχολίων