«Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει …και κόκαλα τσακίζει

Ειδι­κού Συνεργάτη

«Τω και­ρώ εκεί­νω» η ανθρω­πό­τη­τα είχε καβα­λή­σει το καλά­μι και απο­φά­σι­σε να κατα­σκευά­σει στη Βαβυ­λώ­να (Βαβέλ) ένα πύρ­γο, τόσο ψηλό, που να φτά­νει ως το Θεό. Κι όπως μας αφη­γεί­ται ο μύθος, ο Θεός θύμω­σε πολύ με την αναί­δεια των ανθρώ­πων που –ακούς εκεί- ήθε­λαν ν’ ανέ­βουν στα ουρά­νια και να τον φτά­σουν και τους μπέρ­δε­ψε τις γλώσ­σες –αυτές που μιλού­σαν. Κι από τότε άρχι­σε η ανθρώ­πι­νη ασυ­νεν­νοη­σία, ο καθέ­νας έκα­νε ό,τι ήθε­λε και, μοι­ραία, το μεγα­λε­πή­βο­λο εγχεί­ρη­μα εγκα­τα­λεί­φθη­κε. Οι άνθρω­ποι είδαν κι από­ει­δαν και ανα­κά­λυ­ψαν τους μετα­φρα­στές και τους διερ­μη­νείς. Ωστό­σο, δεν συνέ­χι­σαν την κατα­σκευή του πύρ­γου της Βαβέλ, αλλά ασχο­λή­θη­καν με λιγό­τε­ρο μεν μεγα­λε­πή­βο­λα σχέ­δια, περισ­σό­τε­ρο δε σοβαρά.

Ένα από τα σοβα­ρά αλλά και ταυ­τό­χρο­να μεγα­λε­πή­βο­λα σχέ­δια των ανθρώ­πων του 20^ου αιώ­να ήταν και η ενο­ποί­η­ση της Ευρώ­πης, μιας γεω­γρα­φι­κής ενό­τη­τας η οποία κατοι­κή­θη­κε απ’ τους απο­γό­νους μιας αρχαί­ας ομά­δας λαών, τους Ινδο­ευ­ρω­παί­ους. Αυτοί οι Ινδο­ευ­ρω­παί­οι, από­γο­νοι κάποιου Ιάφεθ σύμ­φω­να με την Εβραϊ­κή μυθο­λο­γία ή κάποιου Δευ­κα­λί­ω­να εγγο­νού του Θεού Ιαπε­τού, σύμ­φω­να με την Ελλη­νι­κή μυθο­λο­γία, πριν δια­σπαρ­θούν σ’ όλη την Ευρώ­πη μιλού­σαν πάνω – κάτω την ίδια γλώσ­σα. Οι από­γο­νοί τους όμως ξέχα­σαν την κοι­νή τους κατα­γω­γή, δημιούρ­γη­σαν νέους λαούς, νέα κρά­τη και νέα γλώσ­σες. Ποτέ στην ιστο­ρία τους αυτοί οι συγ­γε­νείς λαοί δεν στα­μά­τη­σαν να μετα­να­στεύ­ουν και να πολε­μούν – συνή­θως μετα­ξύ τους. Κι η χώρα τους, η Ευρώ­πη, ποτέ δεν έπα­ψε ν’ απο­τε­λεί τον επί­γειο παρά­δει­σο και γι’ άλλους, λιγό­τε­ρο συγ­γε­νι­κούς λαούς, συνή­θως του­ρα­νι­κής κατα­γω­γής… Μεγά­λες μετα­κι­νή­σεις λαών, εισβο­λές από άλλους λαούς, αυτο­κρα­το­ρί­ες που ανέ­τελ­λαν και έδυαν. Αυτή η αδιά­κο­πη κίνη­ση δημιούρ­γη­σε το μωσαϊ­κό εθνών, κρα­τών, γλωσ­σών και, τελι­κά, πολι­τι­σμών της σημε­ρι­νής Ευρώ­πης, δημιούρ­γη­σε όμως και το κατάλ­λη­λο υπό­βα­θρο, αλλά και τα προ­βλή­μα­τα που θα αντι­με­τω­πί­σει η επι­διω­κό­με­νη σήμε­ρα ενο­ποί­η­ση της Ευρώπης.

Ο πύρ­γος της Βαβέλ φαί­νε­ται ότι απο­τε­λεί αρνη­τι­κό παρά­δειγ­μα μεγα­λη­πή­βο­λου σχε­δί­ου για τους Γάλ­λους, ενώ η ανα­κά­λυ­ψη των μετα­φρα­στών και των διερ­μη­νέ­ων τους φαί­νε­ται οικο­νο­μι­κά ασύμ­φο­ρη. Έτσι, με την ανά­λη­ψη της προ­ε­δρί­ας της Ευρω­παϊ­κής Ένω­σης, αναγ­γέλ­λουν την πρό­θε­σή τους να καθιε­ρώ­σουν ως επί­ση­μες γλώσ­σες της Ενω­μέ­νης Ευρώ­πης μόνο τις πέντε πιο δια­δε­δο­μέ­νες και να καταρ­γή­σουν από επί­ση­μες τις λιγό­τε­ρο ομι­λού­με­νες. Στις δια­τη­ρού­με­νες γλώσ­σες συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται –φυσι­κά- η Γαλ­λι­κή ενώ στις καταρ­γού­με­νες η Ελλη­νι­κή. Οι Γάλ­λοι υπεύ­θυ­νοι (;) δεν διευ­κρί­νι­σαν τι θα γίνει με τις Ελλη­νι­κές λέξεις –όπως και τις λέξεις άλλων «καταρ­γού­με­νων» γλωσ­σών – που περιέ­χο­νται αυτού­σιες ή με μικρο­δια­φο­ρές στις «δια­τη­ρού­με­νες» γλώσ­σες – και η λέξη Ευρώ­πη Ελλη­νι­κή είναι. Φυσι­κά, ξεση­κώ­θη­κε θύελ­λα δια­μαρ­τυ­ριών από τα θιγό­με­να κρά­τη, αλλά και από επι­φα­νείς Ευρω­παί­ους δια­νο­ού­με­νους και μάλ­λον η πρό­θε­ση αυτή δεν θα ευδο­κι­μή­σει, του­λά­χι­στον για το άμε­σο μέλ­λον. Όσο για το απώ­τε­ρο μέλ­λον, καλά θα κάνουν ν’ ανη­συ­χούν και οι Γάλ­λοι, καθώς αν επι­κρα­τή­σει μια γλώσ­σα αυτή δεν θα είναι Γαλ­λι­κή, θα είναι η Αγγλοαμερικανική.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα δεν είναι το (πολύ) γλωσ­σι­κό, ούτε το κόστος για τη διερ­μη­νεία και μετά­φρα­ση. Το πρό­βλη­μα θα πρέ­πει ν’ ανα­ζη­τη­θεί πιο βαθιά – ας πού­με στο ζήτη­μα της ηγε­μο­νί­ας της Ενω­μέ­νης Ευρώπης.

Η Ευρω­παϊ­κή Ένω­ση ξεκί­νη­σε αρχι­κά ως οικο­νο­μι­κή ένω­ση – και στην ουσία τέτοια συνε­χί­ζει να είναι. Η Γερ­μα­νία και η Γαλ­λία ένιω­θαν την οικο­νο­μι­κή απει­λή της μεγά­λης υπε­ρα­τλα­ντι­κής δύνα­μης να θέτει σε κίν­δυ­νο τα δικά τους οικο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα – ο Απω­α­να­το­λι­κός γίγα­ντας τότε ετοι­μα­ζό­ταν να ξυπνή­σει – και, ορθά, θεώ­ρη­σαν ότι η μεγέ­θυν­ση της εσω­τε­ρι­κής τους αγο­ράς μπο­ρού­σε να δια­φυ­λά­ξει την οικο­νο­μι­κή, πολι­τι­κή και πολι­τι­σμι­κή τους, τελι­κά, υπό­στα­ση. Η άλλη μεγά­λη Ευρω­παϊ­κή δύνα­μη εκεί­νο τον και­ρό κοι­μό­ταν και ονει­ρευό­ταν αυτο­κρα­το­ρι­κά μεγα­λεία – μέχρι που η σκλη­ρή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα την προ­σγεί­ω­σε ανώ­μα­λα και την ανά­γκα­σε να τεί­νει το χέρι στην «ήπει­ρο», όπως απο­κα­λούν την υπό­λοι­πη Ευρώ­πη οι Άγγλοι. Μια και το νερό μπή­κε στο αυλά­κι, ήταν ζήτη­μα χρό­νου η διεύ­ρυν­ση της τότε Κοι­νής Αγο­ράς έτσι ώστε να καλύ­πτει σύντο­μα σχε­δόν όλη τη, τότε, «ελεύ­θε­ρη» Ευρώ­πη (θυμί­ζου­με ότι τότε η Ευρώ­πη ήταν διαι­ρε­μέ­νη σε δυο στρα­τό­πε­δα εκ των οποί­ων το Δυτι­κό απο­τε­λού­σε την «ελεύ­θε­ρη Ευρώ­πη», ελεύ­θε­ρη με την εγγύ­η­ση των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών βέβαια). Η κατάρ­ρευ­ση του πάλαι ποτέ «υπαρ­κτού σοσια­λι­σμού» έφε­ρε την, από το 1993, Ευρω­παϊ­κή Ένω­ση μπρο­στά σε μια νέα και πολύ ελκυ­στι­κή προ­ο­πτι­κή: την ενο­ποί­η­ση ολό­κλη­ρης της Ευρώπης.

Μια τέτοια προ­σπά­θεια δεν μπο­ρεί να είναι χωρίς προ­βλή­μα­τα. Πρώτ’ απ’ όλα το οικο­νο­μι­κό: Οι οικο­νο­μί­ες της Ευρω­παϊ­κής Ένω­σης, όπως αυτή υφί­στα­ται σήμε­ρα, κάθε άλλο παρά είναι ομοιο­γε­νείς και χωρίς προ­βλή­μα­τα. Γι’ αυτό άλλω­στε επι­νο­ή­θη­καν τα περι­βό­η­τα «πρό­γραμ­μα σύγκλι­σης» (για τα οποία επι­φυ­λασ­σό­με­θα σε μετα­γε­νέ­στε­ρο άρθρο). Αν υφί­στα­ται χάσμα στη σημε­ρι­νή Ένω­ση, φαντα­στεί­τε μια Ενω­μέ­νη Ευρώ­πη με τις οικο­νο­μί­ες των Ανα­το­λι­κών κρα­τών, πλή­ρως δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νες μέχρι πρό­σφα­τα από των Δυτι­κών, χωρίς να έχει προ­ϋ­πάρ­ξει μια ανά­λο­γη προ­ερ­γα­σία. Το άλλο μεγά­λο πρό­βλη­μα είναι το πολιτισμικό.

Στην πολυ­τά­ρα­χη ιστο­ρία της η Ευρώ­πη δεν έπα­ψε να είναι πεδίο συγκρού­σε­ων, επι­δρο­μών και κατα­κτή­σε­ων. Ένα χωνευ­τή­ρι πολι­τι­σμών. Κανέ­νας από τους λαούς της σημε­ρι­νής Ευρώ­πης δεν μπο­ρεί να ισχυ­ρι­στεί ότι υπήρ­ξε από αρχαιο­τά­των χρό­νων αμι­γής. Ακό­μη κι εμείς οι Έλλη­νες, τόσο περή­φα­νοι για την κατα­γω­γή μας, από την επο­χή που εποι­κί­σα­με αυτή τη χώρα, 12 περί­που αιώ­νες π.Χ. μέχρι σήμε­ρα έχου­με δεχτεί ουκ ολί­γες επι­δρά­σεις από κατα­κτη­τές, εισβο­λείς και εποί­κους σε σημείο τέτοιο που ο Φαλ­με­ρά­υ­ερ θεώ­ρη­σε τους σημε­ρι­νούς Έλλη­νες οτι­δή­πο­τε άλλο εκτός από απο­γό­νους των Αρχαί­ων Ελλή­νων. Αλλά ας δού­με και πόσα κατά­λοι­πα από μη Ελλη­νι­κούς πολι­τι­σμούς έχουν δια­σω­θεί και δημιουρ­γι­κά συγ­χω­νευ­θεί με το σύγ­χρο­νο Ελλη­νι­κό πολι­τι­σμό. Μόνο από τα κατά­λοι­πα των άλλων γλωσ­σών που μιλιού­νται στην Ελλά­δα και των θρη­σκειών που επι­κρα­τούν, μπο­ρεί να ανι­χνεύ­σει κανείς ένα μικρό μέρος των επι­δρά­σε­ων: Αρβα­νί­τι­κα, Βλά­χι­κα, Τσα­κώ­νι­κα, Τουρ­κι­κά, η διά­λε­κτος των Πομά­κων της Θρά­κης (κατά­λοι­πα του αρχαί­ου λαού των Αγριά­νων, μάλ­λον, που επει­δή είναι Μου­σουλ­μά­νοι βια­στή­κα­με να τους ταυ­τί­σου­με με τους Τουρ­κό­φω­νους Μου­σουλ­μά­νους ή να τους θεω­ρή­σου­με Βουλ­γά­ρους), μια σλα­βό­φω­νη διά­λε­κτος της Μακε­δο­νί­ας που ορι­σμέ­νοι την απο­κα­λούν «Μακε­δο­νι­κή», οι Καθο­λι­κοί των νησιών, οι ντο­πιο­λα­λιές, είναι ένα μικρό δείγ­μα των πολι­τι­σμι­κών επιρ­ρο­ών του σύγ­χρο­νου Ελλη­νι­κού πολιτισμού.

Η υπό­λοι­πη Ευρώ­πη δεν πάει πίσω. Μπο­ρού­με να ανα­φέ­ρου­με ενδει­κτι­κά τους σημε­ρι­νούς Άγγλους, ένα λαό που κάπο­τε ήταν Κέλ­τες, ανα­μί­χθη­καν με τους εποί­κους Αγγλο­σά­ξο­νες, τους εισβο­λείς Νορ­μα­δούς, ενώ μερι­κοί κατέ­φυ­γαν στη σημε­ρι­νή Γαλ­λία και απο­τε­λούν τη μειο­νό­τη­τα των Βρε­τόν­νων. Μπο­ρού­με ν’ ανα­φέ­ρου­με την Ισπα­νία με το μόνι­μο πρό­βλη­μα των Βάσκων αυτο­νο­μι­στών και τους Κατα­λα­νούς που ναι μεν, θεω­ρούν τους εαυ­τούς τους Ισπα­νούς, όχι όμως Ισπα­νούς όπως οι Καστιλιάνοι.

Μπο­ρού­με ν’ ανα­φέ­ρου­με τους Γερ­μα­νούς που ποτέ δεν μπό­ρε­σαν να χωνέ­ψουν το γεγο­νός ότι οι γερ­μα­νό­φω­νοι Αυστρια­κοί θεω­ρούν τους εαυ­τούς τους Αυστρια­κούς κι όχι Γερ­μα­νούς – και ότι έκα­ναν Αυστρια­κό ένα μεγά­λο Γερ­μα­νό (Μπε­τό­βεν) και Γερ­μα­νό ένα μικρό Αυστρια­κό (Χίτλερ) – άσε που τελευ­ταίο οι Βαυα­ροί άρχι­σαν να νιώ­θουν περισ­σό­τε­ρο Βαυα­ροί παρά Γερ­μα­νοί. Ή τους Ρου­μά­νους, από πού κρα­τά­ει η σκού­φια αυτών πάλι, ή τους Σερ­βο-Κρο­α­το-Βοσ­νιο-Σλο­βέ­νους, ενιαίο λαό στην ουσία, αλλά με τέτοιες εσω­τε­ρι­κές αντι­πα­λό­τη­τες που τους χώρι­σαν στα τέσ­σε­ρα (προς το παρόν), ή και τους Βέλ­γους, που επι­μέ­νουν να γρά­φουν κάθε επί­ση­μο έγγρα­φο σε δυο γλώσ­σες. Αυτή η πολυ­φω­νία και πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τη­τα της Ευρώ­πης είναι και η ουσία της. Που το όνο­μά της σημαί­νει σε απλά Ελλη­νι­κά Ανοι­χτο­μά­τα και ξέρει ότι πολι­τι­σμός σημαί­νει πάνω απ’ όλα ανο­χή του άλλου, του δια­φο­ρε­τι­κού. Συγκε­ρα­σμός, ναι, ισο­πέ­δω­ση, όχι. Αυτή είναι η Ιστο­ρία της Ευρώ­πης και όποιος προ­σπά­θη­σε να επι­βά­λει την ισο­πέ­δω­ση στην Ευρώ­πη το πλή­ρω­σε ακριβά.

Η επι­βί­ω­ση λοι­πόν της Ευρώ­πης δεν μπο­ρεί παρά να στη­ρί­ζε­ται στην πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τη­τά της. Αυτή είναι που εξα­σφα­λί­ζει την ανα­νέ­ω­ση και την μακραί­ω­νη παρου­σία της Ευρώ­πης στην πρώ­τη γραμ­μή της παγκό­σμιας ιστο­ρί­ας και του πολι­τι­σμού. Αυτή είναι όμως που εμπο­δί­ζει την παγί­ω­ση της «νέας τάξης πραγ­μά­των» στην Ευρώπη.

Σ’ όλες τις δια­κη­ρύ­ξεις για την Ευρω­παϊ­κή Ένω­ση (συν­θή­κη του Μάα­στριχτ και άλλα ωραία κεί­με­να) δια­τυ­πώ­νε­ται ρητά η ανά­γκη για τη δια­φύ­λα­ξη της πολ­λα­πλό­τη­τας των πολι­τι­σμών στην Ευρώ­πη. Οι πολι­τι­κές μάλι­στα που ασκού­νται οδη­γούν σε μια επι­τα­χυ­νό­με­νη κατάρ­γη­ση των ούτως ή άλλως τεχνη­τών συνό­ρων μετα­ξύ των κρα­τών της Ενω­μέ­νης Ευρώ­πης, με παράλ­λη­λη ενδυ­νά­μω­ση της σημα­σί­ας των τοπι­κών ιδιαι­τε­ρο­τή­των, κοι­νω­νι­κών, οικο­νο­μι­κών και, φυσι­κά, πολι­τι­σμι­κών. Άλλω­στε για τον ανέ­κα­θεν κοσμο­πο­λί­τη Ευρω­παίο τα σύνο­ρα στην ουσία ποτέ δεν υπήρ­χαν, έτσι που με χαρα­κτη­ρι­στι­κή ευκο­λία αυτά καταρ­γού­νται ή τα ανα­διε­τάσ­σο­ντο. Θυμί­ζου­με τους κατοί­κους της Αλσα­τί­ας, ενδει­κτι­κά, που μέσα σ’ έναν αιώ­να «άλλα­ξαν» τέσ­σε­ρις φορές (ή περισ­σό­τε­ρες;) εθνι­κό­τη­τα ή το κρά­τος – λάστι­χο της Ευρώ­πης, την Πολω­νία, της οποί­ας τα σύνο­ρα μετα­το­πί­ζο­νται συχνό­τε­ρα απ’ όσο μετα­βάλ­λο­νται οι ορέ­ξεις των ασπόν­δων ισχυ­ρών γει­τό­νων της Γερ­μα­νών και Ρώσων.

Το αίτη­μα, λοι­πόν, για την κατάρ­γη­ση κάποιων χωρίς ουσια­στι­κή σημα­σία δια­χω­ρι­στι­κών γραμ­μών δεν μοιά­ζει ουτο­πι­κό, καθώς οι κατά τόπους πολι­τι­σμι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις δεν γνω­ρί­ζουν από σύνο­ρα μετα­ξύ κρα­τών, αντί­θε­τα φαί­νε­ται να τεί­νουν να τα καταρ­γή­σουν με τον τρό­πο που συνε­χώς δια­πλέ­κο­νται, μεταλ­λάσ­σο­νται και ανα­νε­ώ­νο­νται, ενώ ταυ­τό­χρο­να δια­τη­ρούν τη ιδιαι­τε­ρό­τη­τα και αυτο­τέ­λειά τους.

Η οικο­νο­μι­κή ένω­ση της Ευρώ­πης θα μπο­ρού­σε ν’ απο­τε­λέ­σει την εγγύ­η­ση και για την πολι­τι­κή της ενο­ποί­η­ση. Μπο­ρεί όμως ν’ απο­τε­λέ­σει και την εγγύ­η­ση για την πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τη­τά της; Πως αντη­χούν στ’ αυτιά των Ευρω­παί­ων τα μεγά­λα λόγια για τη δημιουρ­γία των Ηνω­μέ­νων Πολι­τι­σμών της Ευρώ­πης; Η παγιω­μέ­νη οικο­νο­μι­κή τάξη πραγ­μα­τών, η κυριαρ­χία της αγο­ράς, σίγου­ρα δεν αισθά­νε­ται στο στοι­χείο της μέσα σ’ ένα πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό περι­βάλ­λον. Η οικο­νο­μία της αγο­ράς απο­τε­λεί από μόνη της πολι­τι­σμι­κό πρό­τυ­πο, και μάλι­στα άκρως ισοπεδωτικό.

Εκτός από τη γλώσ­σα, βασι­κό στοι­χείο ενός πολι­τι­σμού είναι και το κατα­να­λω­τι­κό πρό­τυ­πο. Πως, λοι­πόν, μπο­ρεί να ευδο­κι­μή­σει σ’ ένα πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό και πολυ­γλωσ­σι­κό περι­βάλ­λον η ισο­πε­δω­τι­κή λογι­κή της οικο­νο­μί­ας της αγο­ράς, η λογι­κή του «κατα­να­λώ­νε­τε για­τί χανόμαστε»;

Δεν χρειά­ζο­νται ιδιαί­τε­ρες γνώ­σεις για να δια­πι­στώ­νει κανείς την ολο­κλη­ρω­τι­κή εισβο­λή του υπε­ρα­τλα­ντι­κού κατα­να­λω­τι­κού – παρα­γω­γι­κού πολι­τι­σμού στην Ευρώπη.

Η οικο­νο­μία της κατα­νά­λω­σης (και όχι της ευη­με­ρί­ας, όπως πολ­λοί οικο­νο­μο­λό­γοι κακώς χαρα­κτη­ρί­ζουν) μετα­φέ­ρει ολό­κλη­ρο πλέγ­μα πολι­τι­σμι­κών δρα­στη­ριο­τή­των το οποίο υπο­κα­θι­στά κατά κύριο λόγο ή στην καλύ­τε­ρη περί­πτω­ση δια­πλέ­κε­ται, δημιουρ­γι­κά ή κατα­στρο­φι­κά, με ενυ­πάρ­χου­σες δρα­στη­ριό­τη­τες. Κυρί­αρ­χο απο­τέ­λε­σμα αυτής της εισβο­λής είναι και η αλλοί­ω­ση των ντό­πιων γλωσ­σών προς ένα ιδί­ω­μα συνή­θως χαμη­λό­τε­ρης εκφρα­στι­κής δύνα­μης και αισθη­τι­κής, κι εμείς οι Έλλη­νες το βιώ­νου­με καθη­με­ρι­νά με τα «Αγγλη­νι­κά». 1

Παράλ­λη­λα, οι τοπι­κές οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες είτε παρακ­μά­ζουν είτε απορ­ρο­φού­νται από επι­χει­ρή­σεις που υπη­ρε­τούν το νέο κατα­να­λω­τι­κό πρότυπο.

Η πρό­θε­ση της Γαλ­λι­κής προ­ε­δρί­ας να δια­τη­ρη­θούν ως επί­ση­μες γλώσ­σες στην Ενω­μέ­νη Ευρώ­πη μόνο πέντε, οι περισ­σό­τε­ρο δια­δε­δο­μέ­νες, υπο­κρύ­πτει την ανη­συ­χία των οικο­νο­μι­κά ισχυ­ρό­τε­ρων εταί­ρων ότι η κατάρ­γη­ση των συνό­ρων δεν θα μπο­ρέ­σει να προ­ω­θή­σει από μόνη της τον πρω­ταρ­χι­κό σκο­πό της ένω­σης που είναι βέβαια η οικο­νο­μι­κής της θωρά­κι­ση. Οι Γάλ­λοι, βεβαί­ως, είναι λαός ιδιαί­τε­ρα ευαί­σθη­τος σε ζητή­μα­τα πολι­τι­σμι­κής ταυ­τό­τη­τας, χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι οι υπό­λοι­ποι λαοί δεν είναι, οπό­τε απο­τε­λεί αξιο­πε­ρί­ερ­γο φαι­νό­με­νο να προ­βαί­νουν σε τέτοιου είδους προ­τά­σεις. Όμως, η ανά­γκη για ομο­γε­νο­ποί­η­ση της αγο­ράς, απα­ραί­τη­το στοι­χείο για την οικο­νο­μι­κή ενδυ­νά­μω­ση στα πλαί­σια της οικο­νο­μί­ας της αγο­ράς, οδη­γεί ανα­γκα­στι­κά και σε ομο­γε­νο­ποί­η­ση των πολι­τι­σμών και αυτό περ­νά σίγου­ρα από την απο­δυ­νά­μω­ση των λιγό­τε­ρο δια­δε­δο­μέ­νων γλωσ­σών της Ευρώ­πης. Έτσι, πιστεύ­ε­ται από τις οικο­νο­μι­κά ισχυ­ρές ευρω­παϊ­κές χώρες, μπο­ρεί ν’ ανα­κο­πεί η ολο­κλη­ρω­τι­κή οικο­νο­μι­κή εισβο­λή της Αμε­ρι­κής – και τώρα τελευ­ταία της Άπω Ανα­το­λής – γεγο­νός που πλήτ­τει περισ­σό­τε­ρο τα οικο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα των οικο­νο­μι­κά ισχυ­ρών εταί­ρων. Αυτός είναι ο πραγ­μα­τι­κός σκο­πός της Γαλ­λι­κής πρό­τα­σης και τα επι­χει­ρή­μα­τα περί Βαβέλ, και κόστους διερ­μη­νεί­ας είναι στά­χτη στα μάτια.

Προ­α­να­φέ­ρα­με ότι η ουσία της Ευρώ­πης είναι η πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τη­τά της. Αν υπάρ­ξει ποτέ Ενω­μέ­νη Ευρώ­πη αυτή θα είναι απα­ραί­τη­τα πολυ­πο­λι­τι­σμι­κή. Η πολύ πρό­σφα­τη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα δεί­χνει ότι οι προ­σπά­θειες για την έντα­ξη χωρών στη διε­θνο­ποι­η­μέ­νη οικο­νο­μία (διε­θνή κατα­με­ρι­σμό της εργα­σί­ας, όπως λένε οι αρι­στε­ρο­φέ­ρο­ντες οικο­νο­μο­λό­γοι) δεν οδή­γη­σαν σε κατάρ­γη­ση των συνό­ρων, αντί­θε­τα ενί­σχυ­σαν απο­σχι­στι­κές και αυτο­νο­μι­στι­κές τάσεις – ακό­μα και ανα­βιώ­σεις ξεχα­σμέ­νων και κατα­δι­κα­σμέ­νων ιδε­ο­λο­γη­μά­των και πρακτικών.

Από την άλλη, οι χώρες της Ενω­μέ­νης Ευρώ­πης, από τις ισχυ­ρό­τε­ρες ως τις ασθε­νέ­στε­ρες, με νύχια και με δόντια προ­σπα­θούν να δια­τη­ρή­σουν την πολι­τι­σμι­κή τους ταυ­τό­τη­τα, και από­δει­ξη απο­τε­λεί η αντί­δρα­ση όλων των θιγό­με­νων χωρών στη γαλ­λι­κή πρό­τα­ση. Κι οι Ιρλαν­δοί σκέ­πτο­νται να φέρουν το ντό­πιο Κέλ­τι­κό ιδί­ω­μα του­λά­χι­στον σε ισό­τι­μη θέση με την επί­ση­μη Αγγλι­κή. Φαί­νε­ται ότι η ανά­γκη για τη δια­τή­ρη­ση της ιδιαι­τε­ρό­τη­τας και της πολι­τι­σμι­κής ιδιο­μορ­φί­ας ενός λαού ή και ακό­μη μιας τοπι­κής κοι­νό­τη­τας κατι­σχύ­ει της ανά­γκης ενός αμφι­λε­γό­με­νου κατα­να­λω­τι­κού παρα­δεί­σου, του­λά­χι­στον προς το παρόν και ως ένα σημείο, και αυτό δεν είναι γνώ­ρι­σμα μόνο των Ευρωπαίων.

Αν λοι­πόν οι εγκέ­φα­λοι των Βρυ­ξελ­λών επι­θυ­μούν πράγ­μα­τι την Ευρω­παϊ­κή ενο­ποί­η­ση έχουν πολύ δρό­μο και πολ­λή δου­λειά μπρο­στά τους. Η Ευρώ­πη, δόξα τω Θεώ, και από­θε­μα ιστο­ρί­ας δια­θέ­τει και από­θε­μα πολι­τι­σμού και μπο­ρεί να δίνει λύσεις στα προ­βλή­μα­τά της. Η πολι­τι­σμι­κή δια­φο­ρο­ποί­η­ση είναι μονό­δρο­μος, η οικο­νο­μία της αγο­ράς όχι. Ας ψάξουν σε νέους τρό­πους ανάπτυξης.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Ας μας επι­τρα­πεί ο νεο­λο­γι­σμός αυτός τον οποίο δανει­στή­κα­με από τον γαλ­λι­κό «Franglais» με τον οποίο οι Γάλ­λοι χαρα­κτη­ρί­ζουν τις «Αγγλι­κού­ρες» που παρει­σφρύ­ουν, τελευ­ταία στη γλώσ­σα του Ουγκό, του Μπαλ­ζάκ, του Ζολάι φαι­νό­με­νο καθό­λου άγνω­στο και για τη γλώσ­σα του Σολω­μού, του Παλα­μά, του Ελύτη.

από το αρχείο μας

εφη­με­ρί­δα: φοι­τη­τι­κή ΕΠΙ­κοι­νω­νία, τεύ­χος 6

Βρεί­τε μας και στο Facebook: φοι­τη­τι­κή ΕΠΙκοινωνία

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -