ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΝΤΗΣ: Αρχαιολογικά ευρήματα και η σιωπηλή μνήμη του τόπου

του  Χαράλαμπου Στέρτσου

ΜΕΡΟΣ Β

🏺 Αρχαιο­λο­γι­κά ευρή­μα­τα και η σιω­πη­λή μνή­μη του τόπου

Ο Άγιος Ιωάν­νης Ρέντης, μια περιο­χή γνω­στή σήμε­ρα για τα εργο­στά­σια και τους εμπο­ρι­κούς της δρό­μους, κρύ­βει κάτω από την επι­φά­νεια ένα σιω­πη­λό, αλλά ισχυ­ρό απο­τύ­πω­μα αρχαί­ου πολι­τι­σμού. Αν και η καθη­με­ρι­νό­τη­τα δεν μας το υπεν­θυ­μί­ζει συχνά, η γη του Ρέντη «μίλη­σε» μέσα από σημα­ντι­κά αρχαιο­λο­γι­κά ευρή­μα­τα που επι­βε­βαιώ­νουν την ανθρώ­πι­νη παρου­σία και δρα­στη­ριό­τη­τα στον τόπο από την αρχαιότητα.

Οι επι­τύμ­βιες στή­λες της μνήμης

Ανά­με­σα στα αρχαιο­λο­γι­κά ευρή­μα­τα που έχουν βρε­θεί στην περιο­χή, τρία ξεχω­ρί­ζουν για την αξία και τη σημα­σία τους:

1. Ο επι­τύμ­βιος ναΐ­σκος του Αλέ­ξου (ΕΑΜ αρ. 2574), που εντο­πί­στη­κε το 1902, απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στι­κό παρά­δειγ­μα αρχαί­ας ταφι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής, απο­δί­δο­ντας τιμή στον νεκρό με μια μνη­μεια­κή κατα­σκευή. Το επί­θε­το «Αλέ­ξου» μαρ­τυ­ρεί ίσως μια από τις παλαιό­τε­ρες οικο­γέ­νειες της περιοχής.

2. Μαρ­μά­ρι­νη επι­τύμ­βια λήκυ­θος (ΕΑΜ αρ. 3945), που βρέ­θη­κε το 1948 στην οδό Πει­ραιώς, μετά τη γέφυ­ρα του Κηφι­σού. Πρό­κει­ται για εξαι­ρε­τι­κό δείγ­μα ταφι­κής τέχνης της κλα­σι­κής περιό­δου, συν­δε­δε­μέ­νο με τη λατρεία των νεκρών και την τελε­τουρ­γι­κή τους απο­χαι­ρε­τι­στή­ρια απεικόνιση.

3. Επι­τύμ­βια μαρ­μά­ρι­νη στή­λη (ΕΑΜ αρ. 4006), ανα­κα­λύ­φθη­κε το Μάρ­τιο του 1952, στη συμ­βο­λή των οδών Πει­ραιώς και Πρω­το­πα­πα­δά­κη. Η θέση εύρε­σης, κοντά στο σημε­ρι­νό εμπο­ρι­κό και συγκοι­νω­νια­κό κέντρο του Ρέντη, υπο­γραμ­μί­ζει την ιστο­ρι­κή συνέ­χεια της τοποθεσίας.

Αυτά τα ευρή­μα­τα δεν είναι μόνο μου­σεια­κά αντι­κεί­με­να. Είναι φωνές από το παρελ­θόν που μαρ­τυ­ρούν την ύπαρ­ξη οργα­νω­μέ­νων κοι­νω­νιών, την παρου­σία κατοί­κων με ταυ­τό­τη­τα, οικο­γέ­νεια, πίστη και πολι­τι­σμό. Φανε­ρώ­νουν πως ο Ρέντης δεν ήταν απλώς μια γεωρ­γι­κή έκτα­ση, αλλά ένα κομ­μά­τι της αθη­ναϊ­κής ζωής και θανάτου.

Από την ταφι­κή λατρεία στη λήθη

Τα ευρή­μα­τα αυτά φυλάσ­σο­νται σήμε­ρα στο Εθνι­κό Αρχαιο­λο­γι­κό Μου­σείο, όμως λίγοι γνω­ρί­ζουν τη σύν­δε­σή τους με τον Άγιο Ιωάν­νη Ρέντη. Η απου­σία τοπι­κού χώρου προ­βο­λής αυτής της ιστο­ρί­ας –ενός λαο­γρα­φι­κού ή ιστο­ρι­κού μου­σεί­ου– ενι­σχύ­ει τη λήθη και την απο­κο­πή των σημε­ρι­νών κατοί­κων από τη βαθιά πολι­τι­σμι­κή ρίζα του τόπου.

Θα είχε ιδιαί­τε­ρο ενδια­φέ­ρον να ανα­δει­χθούν σε μόνι­μη ή περιο­δι­κή έκθε­ση στο κέντρο της πόλης ή κοντά στον ναό του Αγί­ου Ιωάν­νη. Ίσως με δια­δρα­στι­κό υλι­κό για τα σχο­λεία, να ζωντα­νέ­ψει έτσι η σχέ­ση του παρελ­θό­ντος με τη νέα γενιά.

Ο Ρέντης κάτω από την άσφαλτο

Το αρχαίο παρελ­θόν του Ρέντη είναι υπό­γειο – όχι μόνο κυριο­λε­κτι­κά, αλλά και μετα­φο­ρι­κά. Βρί­σκε­ται θαμ­μέ­νο κάτω από την ταχύ­τη­τα των αυτο­κι­νή­των στην Πει­ραιώς, από τα φορ­τη­γά της Λαχα­να­γο­ράς, από τις σκιές των βιο­μη­χα­νιών και των απο­θη­κών. Και όμως, είναι παρόν. Μας υπεν­θυ­μί­ζει πως κάθε τόπος έχει ψυχή – και η ψυχή του Ρέντη είναι αιώ­νια, μαρ­μά­ρι­νη και σμι­λε­μέ­νη στη μνή­μη των αρχαί­ων Αθηναίων.

Βιβλιογραφία

• Καπε­τα­νά­κης Γ. κ.ά. (2007). Άγιος Ιωάν­νης Ρέντη. Η ιστο­ρι­κή και η πολε­ο­δο­μι­κή του εξέ­λι­ξη, σ. 21. Δήμος Αγί­ου Ιωάν­νη Ρέντη.

• Εθνι­κό Αρχαιο­λο­γι­κό Μου­σείο: Κατα­γρα­φές αντι­κει­μέ­νων υπ’ αριθμ. 2574, 3945, 4006.

Βρεί­τε μας και στη σελί­δα μας στο Facebook: Νίκαια — Αγί­ου Ιωάν­νη Ρέντη σήμερα

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -