Πολυτεχνείο: 46 χρόνια από την εξέγερση των φοιτητών απέναντι στη Χούντα

Ξημε­ρώ­μα­τα Σαβ­βά­του. Το ημε­ρο­λό­γιο έδει­χνε «17 Νοεμ­βρί­ου 1973». Ένα τανκ κινεί­ται προς τη σιδε­ρέ­νια πόρ­τα του Πολυ­τε­χνεί­ου της Αθή­νας. Φοι­τη­τές στέ­κο­νται πίσω από την πόρ­τα. Δεν υπο­χω­ρούν. Δεν φεύ­γουν. Βρί­σκο­νται εκεί επί τρεις ημέ­ρες, φωνά­ζο­ντας «Ψωμί-Παι­δεία-Ελευ­θε­ρία». Το τανκ ρίχνει την πόρ­τα. Τίπο­τα πια δεν θα είναι ίδιο. Για­τί λίγους μήνες μετά, θα ακο­λου­θή­σει η πτώ­ση της Χού­ντας των συνταγματαρχών.

Έχουν περά­σει σαρά­ντα έξι χρό­νια από τότε. Ανα­μνή­σεις, εξι­στο­ρή­σεις και μαρ­τυ­ρί­ες από εκεί­νες τις ημέ­ρες έχουν κατα­γρα­φεί και έχουν ακου­στεί πολ­λές φορές. Κάθε μία από αυτές, όμως, είναι ξεχω­ρι­στή. Όπως ξεχω­ρι­στή είναι η ιστο­ρία του καθε­νός από τους πρω­τα­γω­νι­στές των ημε­ρών εκείνων.

«Το Πολυτεχνείο είναι το πνεύμα μιας εποχής»

«Εδώ και χρό­νια δεν μιλώ για το Πολυ­τε­χνείο», είναι η πρώ­τη φρά­ση του κυρί­ου Μηνά στην άλλη άκρη του ακου­στι­κού. Δεν είναι ο πρώ­τος που απα­ντά με αυτή τη φρά­ση. Για την ακρί­βεια, οι περισ­σό­τε­ροι που ήταν στο κέντρο των εξε­λί­ξε­ων εκεί­νων των ημε­ρών δεν θέλουν να μιλούν. Ο κ. Μηνάς είχε σημα­ντι­κό ρόλο στην οργά­νω­ση των φοι­τη­τών στο Πολυ­τε­χνείο. Ήταν φοι­τη­τής στην Ανώ­τα­τη Βιο­μη­χα­νι­κή Σχο­λή Πει­ραιώς και μέλος της Φοι­τη­τι­κής Ένω­σης Κρητών.

Δεν θέλει να μιλή­σει για τίπο­τα από όλα αυτά. Ούτε για το πώς οι φοι­τη­τές από τον Πει­ραιά «κατέ­λα­βαν» το τρέ­νο για να φτά­σουν μέχρι το Πολυ­τε­χνείο και να βοη­θή­σουν στην οργά­νω­ση του φοι­τη­τι­κού κινή­μα­τος. Ούτε για τότε που μπή­κε μέσα το τανκ και οι πρώ­τες κινή­σεις του ήταν να προ­τρέ­ψει τον Νίκο, που είχε ευθύ­νη του σταθ­μού, να τον κατα­στρέ­ψει και στη συνέ­χεια, ο ίδιος να κλει­δώ­σει στο συρ­τά­ρι του πρύ­τα­νη ό,τι πολύ­τι­μο υπήρ­χε, για να παρα­μεί­νει ασφαλές.

Θυμά­ται μία κοπέ­λα, την Ιωάν­να, που τη δεύ­τε­ρη ημέ­ρα μπή­κε στο «Ιατρείο» (το νευ­ραλ­γι­κό σημείο των ημε­ρών εκεί­νων, στο κτί­ριο Γκί­νη) πανι­κό­βλη­τη και στε­νο­χω­ρη­μέ­νη για­τί έχα­σε την τσά­ντα της. «Απο­κλεί­ε­ται να σου την έκλε­ψαν. Εδώ μέσα δεν κλέ­βου­νε», της είπε. Λίγο αργό­τε­ρα, η κοπέ­λα βρή­κε την τσά­ντα της κρε­μα­σμέ­νη σε ένα κλα­δί ενός δέντρου στο προαύλιο.

«Αν θες, θα σου πω για την ουσία του Πολυ­τε­χνεί­ου. Τι συμ­βο­λί­ζει», λέει με αργή και στα­θε­ρή φωνή:

«Το Πολυ­τε­χνείο είναι το πνεύ­μα μιας επο­χής. Υπήρ­ξε ένας αυθορ­μη­τι­σμός πηγαί­ος. Μέσα στο Πολυ­τε­χνείο βρί­σκο­νταν νέα παι­δά­κια. Δεκα­ε­πτά, δεκα­ο­κτώ χρό­νων. Το φοι­τη­τι­κό κίνη­μα τότε υπε­ρέ­βη τα κόμ­μα­τα. Και, κάτι που ίσως δεν ξέρει πολύς κόσμος, είναι ότι δεν ήταν καθό­λου ανδρο­κρα­τού­με­νο», σημειώ­νει, μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, και προ­σθέ­τει ότι τα κορί­τσια είχαν σημα­ντι­κό ρόλο και χώρο στην οργά­νω­ση του κινήματος.

«Ήταν μια ειρη­νι­κή εξέ­γερ­ση, της οποί­ας το περιε­χό­με­νο δεν είχε ίχνος βίας. Ήταν αρι­στε­ρής αξια­κής έμπνευ­σης και η δύνα­μη της ηθι­κής του βεβαιό­τη­τας ήταν το πρό­ταγ­μα της ελευ­θε­ρί­ας και της δημο­κρα­τί­ας. Εκφρά­ζει το πνεύ­μα μιας γενιάς», επισημαίνει.

Για τον κ. Μηνά, το Πολυ­τε­χνείο είχε «νεα­νι­κή, πλη­θω­ρι­κή και μαζι­κή μορ­φή» και για αυτόν τον λόγο ‑αν και «συνέ­βη και τελεί­ω­σε εκεί»- παρή­γα­γε απο­τέ­λε­σμα. Συνε­χί­ζει, όμως: «Αυτή ακρι­βώς η μορ­φή του ήταν που το κάνει “καθαρ­τή­ριο” μιας κοι­νω­νί­ας ολό­κλη­ρης. Μπο­ρού­σαν πια όλοι να χωρέ­σουν εκεί».

Δεν του αρέ­σει να λέει ότι ήταν εκ των πρω­τα­γω­νι­στών των ημε­ρών. «Φυσι­κά υπήρ­ξαν πρω­τα­γω­νι­στές. Φυσι­κά το Πολυ­τε­χνείο έχει ταυ­τό­τη­τα και η πρω­το­πο­ρία του έπαι­ξε ρόλο στη δια­μόρ­φω­ση της δημο­κρα­τί­ας μας», σχο­λιά­ζει. «Αλλά δεν πρέ­πει να προ­σω­πο­ποιεί­ται», επι­μέ­νει, «εξέ­φρα­σε και εκφρά­ζει μία γενιά ολόκληρη».

«Πηγαίναμε στο σχολείο και δεν κάναμε μάθημα»

Ο Μανώ­λης το 1973 έμε­νε στον ‘Αγιο Ελευ­θέ­ριο και ήταν μαθη­τής της Ε’ γυμνα­σί­ου στο 18ο Γυμνά­σιο Πατη­σί­ων. Οι μνή­μες από τις ημέ­ρες πριν και μετά το Πολυ­τε­χνείο είναι ακό­μα ζωντα­νές. «Ζήσα­με πολύ έντο­να εκεί­νες τις ημέ­ρες, όχι μόνο για­τί το σπί­τι μας ήταν πολι­τι­κο­ποι­η­μέ­νο», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Πηγαί­να­με στο σχο­λείο και δεν κάνα­με μάθη­μα. Μπαί­να­με στην τάξη και οι καθη­γη­τές δε μιλού­σαν. Ήταν σιω­πη­λοί. Κάποιοι έκλαι­γαν», θυμάται.

Μάλι­στα, στο σχο­λείο του οργα­νώ­θη­καν οι μαθη­τές για να πάνε στο Πολυ­τε­χνείο και να μπουν μέσα. «Φύγα­με από το σχο­λείο ομα­δι­κά. Ξεκι­νή­σα­με από το τέρ­μα Πατη­σί­ων που ήταν το σχο­λείο και αρχί­σα­με να κατε­βαί­νου­με την Πατη­σί­ων. Ήταν πολύ παρα­κιν­δυ­νευ­μέ­νο αυτό που κάνα­με. Ήμα­σταν μικρά παι­διά. Στο ύψος της ΑΣΟΕΕ μάς στα­μά­τη­σε η αστυ­νο­μία με διά­φο­ρα, δακρυ­γό­να, καπνο­γό­να… Κι έτσι, γυρί­σα­με πίσω. Δεν προ­λά­βα­με να μπού­με στο Πολυ­τε­χνείο. ‘Αλλα σχο­λεία πρό­λα­βαν και πήγαν», λέει.

Η πλη­ρο­φό­ρη­ση όλο εκεί­νο το διά­στη­μα ήταν ακό­μα πιο δύσκο­λη. «Θυμά­μαι τον πατέ­ρα μου να μην κοι­μά­ται εκεί­να τα βρά­δια. ‘Ακου­γε ξένους σταθ­μούς, από το Παρί­σι, τη Μόσχα, την Deutche Welle και το BBC…», λέει. Στο σπί­τι, η αγω­νία ήταν μεγά­λη για­τί στο Πολυ­τε­χνείο της Θεσ­σα­λο­νί­κης σπού­δα­ζαν τα δύο αδέρ­φια του Μανώ­λη και μάλι­στα, ο μεγά­λος αδερ­φός του είχε συλ­λη­φθεί. «Δεν είχες τρό­πο να μάθεις τι πραγ­μα­τι­κά συμ­βαί­νει και γι’ αυτό τα μαθαί­να­με όλα από τους ξένους σταθ­μούς και μυστι­κά, ο ένας με τον άλλον. Στα ΜΜΕ, που ήταν όλα της Χού­ντας, έβλε­πες άλλον κόσμο. Εκεί, όλα πήγαι­ναν ρολόι», καταλήγει.

Πηγή www.news.gr

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -