H υπεροχή της Πολιτικής έναντι της Οικονομίας

του Βασί­λη Τακτικού

Ο Χάρης Καστα­νί­δης πρώ­ην υπουρ­γός του ΠΑΣΟΚ και κορυ­φαίο στέ­λε­χος ήταν μια εξαί­ρε­ση όταν ζητού­σε επί­μο­να δημο­κρα­τι­κή νομι­μο­ποί­η­ση στους χει­ρι­σμούς κυρί­ως για το δεύ­τε­ρο μνημόνιο.

Στο βιβλίο του «Η επο­χή της δοκι­μα­σί­ας» που εκδό­θη­κε το 2014 αφού κατα­γρά­φει τα γεγο­νό­τα κατα­λή­γει, ότι η υπε­ρο­χή της Πολι­τι­κής ένα­ντι της οικο­νο­μί­ας απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θε­ση για την κοι­νω­νι­κή δικαιο­σύ­νη και τη δημο­κρα­τι­κή ισότητα.

Το βιβλίο σήμε­ρα είναι δρα­μα­τι­κά επί­και­ρο καθώς όχι μόνο η πολι­τι­κή στη χώρα μας είναι ανα­γκα­σμέ­νη να πάρει τα ηνία για την αντι­με­τώ­πι­ση της υγειο­νο­μι­κής και οικο­νο­μι­κής κρί­σης, αλλά και στο επί­πε­δο Ευρώ­πης και Αμε­ρι­κής ανα­γκά­ζο­νται να θέσουν την πολι­τι­κή που μπαί­νει μπρο­στά από τις δυνά­μεις της αγο­ράς για να προ­ω­θή­σουν τα μεγά­λα πακέ­τα στή­ρι­ξης της οικο­νο­μί­ας κοι­νω­νι­κής φροντίδας.

Ο Χάρης Καστα­νί­δης περι­γρά­φει στο βιβλίο του με παρα­στα­τι­κό τρό­πο τη μεγά­λη δοκι­μα­σία του 2010-11 το γεγο­νός ότι, η πολι­τι­κή και η δημο­κρα­τία ηττή­θη­καν από τα μεγά­λα οικο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα με τελευ­ταίο επει­σό­διο τη ματαί­ω­ση του δημο­ψη­φί­σμα­τος και, τελι­κά, την απο­τρο­πή να εκφρα­στεί δημο­κρα­τι­κά ο ίδιος ο λαός με την επι­λο­γή του.

Αυτή η εικό­να του δρά­μα­τος, κατά την απο­ψή μας, είναι μέρος της μεγά­λης εικό­νας της κυριαρ­χί­ας της οικο­νο­μι­κής ολι­γαρ­χί­ας σε ευρω­παϊ­κό επί­πε­δο που σήμε­ρα πρέ­πει να εξεταστεί.

Υπήρ­ξε μια μακρά περί­ο­δος 40 και πλέ­ον χρό­νων που το πρω­τείο στην ηγε­μο­νία του κόσμου κατεί­χαν, οι λεγό­με­νες δυνά­μεις της αγο­ράς, υπό την ιδε­ο­λο­γι­κή ηγε­μο­νία του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, με τους πολι­τι­κούς, διεκ­πε­ραιω­τές των βου­λή­σε­ων των κέντρων της οικο­νο­μι­κής ολιγαρχίας.

Το πρό­σχη­μα ήταν ότι οι «επι­στή­μο­νες» οικο­νο­μο­λό­γοι (μεγα­λο­στε­λέ­χη Τρα­πε­ζών, διε­θνών οικο­νο­μι­κών Οίκων και διε­θνών οικο­νο­μι­κών οργα­νι­σμών) ως ειδή­μο­νες γνω­ρί­ζουν καλύ­τε­ρα από τους πολι­τι­κούς. Μέχρι του ήλθε το κραχ του 2008 για να κλο­νι­στεί αυτή η πεποίθηση.

Παρό­λη την οικο­νο­μι­κή κατα­στρο­φή και ιδιαί­τε­ρα των μικρο­με­σαί­ων, το δόγ­μα της «στα­θε­ρό­τη­τας» στην προ­στα­σία του μεγά­λου κεφα­λαί­ου δεν άλλα­ξε μέχρι που ήλθε η παν­δη­μία και η υγειο­νο­μι­κή κρί­ση για να επι­σπεύ­σει τη δια­δι­κα­σία αναπροσαρμογής.

Έτσι το Κρά­τος καλεί­ται τώρα να δια­σώ­σει, με παρεμ­βά­σεις, την οικο­νο­μία και να εξα­σφα­λί­σει το στοι­χειώ­δες εισό­δη­μα επι­βί­ω­σης για ένα μεγά­λο τμή­μα του πλη­θυ­σμού, καθώς το κρά­τος καλεί­ται να στη­ρί­ξει τις βασι­κές υπο­δο­μές υγεί­ας και κοι­νω­νι­κής μέριμνας.

Πρό­κει­ται για την επά­νο­δο μια νέας μορ­φής Κεϊν­σια­νι­σμού (παρεμ­βα­τι­κό­τη­τας του κρά­τους στην οικο­νο­μία), όπως ιστο­ρι­κά συνέ­βη τα πρώ­τα 30 χρό­νια μετά το τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλε­μο. Τις απο­φά­σεις αυτές εξ ανά­γκης τις παίρ­νουν οι πολι­τι­κοί και μ’ αυτό τον τρό­πο δια της τεθλα­σμέ­νης το πρω­τείο της ηγε­μο­νί­ας επα­νέρ­χε­ται στην πολιτική.

Το φαι­νό­με­νο αυτό επι­δρά σε όλο το φάσμα του πολι­τι­κού συστή­μα­τος και τα δημο­κρα­τι­κά κόμματα.

Σε πρώ­τη φάση με τη διό­γκω­ση 20% με 30% του παγκό­σμιου δημό­σιου χρέ­ους, τα κρά­τη θα προ­σφέ­ρουν μια κάποια λύση για την επα­νεκ­κί­νη­ση της οικονομίας.

Το πρό­βλη­μα θα προ­κύ­ψει αργό­τε­ρα με την απο­πλη­ρω­μή των συσ­σω­ρευ­μέ­νων χρε­ών δημό­σιου και ιδιω­τι­κού χρέ­ους, της διό­γκω­σης των ανι­σο­τή­των και της συγκέ­ντρω­σης του παγκό­σμιου κεφα­λαί­ου ολο­έ­να σε λιγό­τε­ρους μεγιστάνες.

Σχε­δόν όλοι μιλούν τώρα για τη φορο­λό­γη­ση του παγκό­σμιου κεφα­λαί­ου και παίρ­νο­νται μέτρα για τους φορο­λο­γι­κούς παραδείσους.

Το κλει­δί όμως δεν βρί­σκε­ται εκεί. Το μεγά­λο κεφά­λαιο παρα­μέ­νει ασύλ­λη­πτο για­τί έχει τη δυνα­τό­τη­τα να παρα­μέ­νει σχε­δόν αφο­ρο­λό­γη­το, επεν­δύ­ο­ντας σε πάγιες αξί­ες και μετο­χές που παρα­μέ­νουν αφορολόγητες.

Σε αυτό το σημείο η νέα σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία οφεί­λει να κάνει τη δια­φο­ρά από τις κεντρο­δε­ξιές κυβερ­νή­σεις. Να αφαι­ρέ­σει τη μονο­πώ­λη­ση των στρα­τη­γι­κών επεν­δύ­σε­ων από το ιδιω­τι­κό κεφά­λαιο και να κατα­στή­σει στρα­τη­γι­κό επεν­δυ­τή το κρά­τος και την κοινωνία.

Έτσι κι αλλιώς το Κρά­τος επι­δο­τεί, στο μεγα­λύ­τε­ρο μέρος, τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις σε βασι­κούς τομείς, π.χ στην ενέρ­γεια και στην υγεία, παρέ­χο­ντας το μάνα­τζμεντ σε ιδιω­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα. Τι θα μειώ­σει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του μάνα­τζμεντ εάν ο επεν­δυ­τής είναι οι ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες και οι κοι­νω­νι­κοί συνε­ται­ρι­σμοί: όπως δεί­χνει η διε­θνής εμπει­ρία και ιδιαί­τε­ρα των προηγ­μέ­νων χωρών, η κοι­νω­νι­κή οικο­νο­μία σε αυτούς τους τομείς τα πηγαί­νει άψο­γα. Το ίδιο και οι συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες στην Ε.Ε είναι πιο ανθε­κτι­κές στη βιω­σι­μό­τη­τα και στα­θε­ρές το ίδιο και πολ­λές άλλες κοι­νω­νι­κές επι­χει­ρή­σεις στον τομέα της δια­τρο­φής και στον τομέα της υγείας.

Το σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κό πρω­τείο της πολι­τι­κής συνη­χού­σε με το σύν­θη­μα «η πολι­τι­κή είναι το όπλο των φτω­χών». Η σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία στον και­ρό μας δεν έχει παρά να ενι­σχύ­σει αυτές τις τάσεις για να ξανα­βρε­θεί στο επί­κε­ντρο της πολιτικής.

Στον κόσμο της κίνη­σης των ιδε­ών η Σέρι Μπέρ­μαν, που έγρα­ψε το σχε­τι­κό βιβλιο «Το πρω­τείο της πολι­τι­κής», παρου­σιά­ζει την ιστο­ρία συγκε­κρι­μέ­νων ιδε­ών οι οποί­ες συγκρού­στη­καν με τον οικο­νο­μι­σμό τόσο του Μαρ­ξι­σμού όσο και του Φιλε­λευ­θε­ρι­σμού. Μια σύγκρου­ση που οδή­γη­σε στη γέν­νη­ση της Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τί­ας ως μιας εντε­λώς δια­κρι­τής ιδε­ο­λο­γί­ας και ως ενός ολό­τε­λα αυτό­νο­μου πολι­τι­κού κινή­μα­τος. Η Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία, υπο­στη­ρί­ζει, δεν απο­τε­λεί κάποιου είδους συμ­βι­βα­σμό μετα­ξύ μαρ­ξι­σμού και φιλε­λευ­θε­ρι­σμού, αλλά υπέρ­βα­ση και των δυο.

Αυτό το νήμα των ιδε­ών καλεί­ται να ξανα­βρεί σήμε­ρα ο χώρος που αυτο­προσ­διο­ρί­ζε­ται ως σοσιαλδημοκρατικός.

Βρεί­τε μας και στις σχε­τι­κές θεμα­τι­κές σελί­δες μας στο Facebook:

Η Πολι­τι­κή σήμερα

Η Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία σήμερα

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -