Η μάχη με τον καρκίνο στην Ελλάδα ΕΣΥ, χρηματοδοτήσεις και ο ρόλος του δημόσιου–ιδιωτικού τομέα.

Μπά­μπης Στέρτσος

«Το άρθρο αυτό απο­τε­λεί συνέ­χεια της ανά­λυ­σης “Η μάχη με τον καρ­κί­νο είναι πολι­τι­κή υπόθεση”.»

Η συζή­τη­ση για τον καρ­κί­νο ως πολι­τι­κή υπό­θε­ση απο­κτά στην Ελλά­δα ιδιαί­τε­ρη βαρύ­τη­τα, καθώς συνα­ντά τα δια­χρο­νι­κά όρια, τις αντο­χές αλλά και τις αντι­φά­σεις του Εθνι­κού Συστή­μα­τος Υγεί­ας. Το ΕΣΥ, ένα σύστη­μα που γεν­νή­θη­κε με όρα­μα την καθο­λι­κή πρό­σβα­ση και την κοι­νω­νι­κή δικαιο­σύ­νη, κλή­θη­κε τις τελευ­ταί­ες δεκα­ε­τί­ες να δια­χει­ρι­στεί μια ριζι­κή μετα­βο­λή του ιατρι­κού τοπί­ου χωρίς την αντί­στοι­χη θεσμι­κή και χρη­μα­το­δο­τι­κή προσαρμογή.

Από τη δεκα­ε­τία του 1990 και μετά, η ογκο­λο­γία στην Ελλά­δα βρέ­θη­κε αντι­μέ­τω­πη με αυξα­νό­με­νες ανά­γκες, τόσο λόγω της γήραν­σης του πλη­θυ­σμού όσο και λόγω της ίδιας της εξέ­λι­ξης της επι­στή­μης. Νέες θερα­πεί­ες, ακρι­βό­τε­ρα φάρ­μα­κα και σύν­θε­τες δια­γνω­στι­κές τεχνο­λο­γί­ες εντά­χθη­καν στα­δια­κά στο σύστη­μα, χωρίς όμως να συνο­δεύ­ο­νται από μακρο­πρό­θε­σμο στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό. Η χρη­μα­το­δό­τη­ση του ΕΣΥ παρέ­μει­νε συχνά απο­σπα­σμα­τι­κή, εξαρ­τώ­με­νη από δημο­σιο­νο­μι­κούς κύκλους και όχι από στα­θε­ρές ανά­γκες δημό­σιας υγεί­ας.

Χρηματοδότηση υπό πίεση και χρόνια υποεπένδυση

Η περί­ο­δος της οικο­νο­μι­κής κρί­σης άφη­σε βαθύ απο­τύ­πω­μα στην ογκο­λο­γι­κή φρο­ντί­δα. Οι περι­κο­πές στις δημό­σιες δαπά­νες Υγεί­ας περιό­ρι­σαν τις δυνα­τό­τη­τες του ΕΣΥ να επεν­δύ­σει σε σύγ­χρο­νες υπο­δο­μές, σε ανθρώ­πι­νο δυνα­μι­κό και σε και­νο­τό­μες τεχνο­λο­γί­ες. Παρά τη σημα­ντι­κή προ­σπά­θεια των επαγ­γελ­μα­τιών υγεί­ας, τα δημό­σια νοσο­κο­μεία συχνά λει­τούρ­γη­σαν στα όρια των αντο­χών τους, με ελλεί­ψεις σε εξο­πλι­σμό, καθυ­στε­ρή­σεις σε δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις και αυξη­μέ­νο χρό­νο ανα­μο­νής για θεραπείες.

Οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις από ευρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα και το Ταμείο Ανά­καμ­ψης άνοι­ξαν τα τελευ­ταία χρό­νια ένα παρά­θυ­ρο ευκαι­ρί­ας. Ωστό­σο, η αξιο­ποί­η­σή τους παρα­μέ­νει άνι­ση και συχνά επι­κε­ντρώ­νε­ται στην αγο­ρά εξο­πλι­σμού χωρίς την παράλ­λη­λη ενί­σχυ­ση των δομών, της εκπαί­δευ­σης και της δια­σύν­δε­σης των δεδο­μέ­νων. Η τεχνο­λο­γία, χωρίς οργα­νω­μέ­νη έντα­ξη στο σύστη­μα, κιν­δυ­νεύ­ει να λει­τουρ­γή­σει ως απο­σπα­σμα­τι­κό εργα­λείο και όχι ως μοχλός συνο­λι­κής αναβάθμισης.

Δημόσιος και ιδιωτικός τομέας: συνεργασία ή υποκατάσταση;

Μέσα σε αυτό το περι­βάλ­λον, ο ιδιω­τι­κός τομέ­ας απέ­κτη­σε αυξα­νό­με­νο ρόλο στην ογκο­λο­γι­κή περί­θαλ­ψη. Ιδιω­τι­κά δια­γνω­στι­κά κέντρα, κλι­νι­κές και εργα­στή­ρια καλύ­πτουν συχνά κενά του δημό­σιου συστή­μα­τος, ιδιαί­τε­ρα σε προηγ­μέ­νες δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις και ταχύ­τε­ρη πρό­σβα­ση σε θερα­πεί­ες. Η συνερ­γα­σία δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα παρου­σιά­στη­κε ως λύση ανά­γκης, αλλά στην πρά­ξη λει­τούρ­γη­σε συχνά ως μηχα­νι­σμός υπο­κα­τά­στα­σης και όχι συμπληρωματικότητας.

Για πολ­λούς ασθε­νείς, η πρό­σβα­ση σε έγκαι­ρη διά­γνω­ση και σύγ­χρο­νες θερα­πεί­ες εξαρ­τά­ται από την οικο­νο­μι­κή τους δυνα­τό­τη­τα να απευ­θυν­θούν στον ιδιω­τι­κό τομέα. Το απο­τέ­λε­σμα είναι μια σιω­πη­ρή διχο­τό­μη­ση της ογκο­λο­γι­κής φρο­ντί­δας, όπου το δημό­σιο σύστη­μα καλεί­ται να δια­χει­ρι­στεί τον όγκο και τη χρο­νιό­τη­τα, ενώ ο ιδιω­τι­κός τομέ­ας ανα­λαμ­βά­νει την ταχύ­τη­τα και την τεχνο­λο­γι­κή αιχμή.

Το ΕΣΥ μπροστά στην πρόκληση της ιατρικής ακριβείας

Η είσο­δος της ιατρι­κής ακρι­βεί­ας, της γενε­τι­κής ανά­λυ­σης και της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης θέτει το ΕΣΥ μπρο­στά σε μια κρί­σι­μη επι­λο­γή. Χωρίς εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για τα βιο­λο­γι­κά δεδο­μέ­να, χωρίς δημό­σια εργα­στή­ρια ανα­φο­ράς και χωρίς δια­σύν­δε­ση των ογκο­λο­γι­κών μονά­δων, η και­νο­το­μία κιν­δυ­νεύ­ει να παρα­μεί­νει προ­νό­μιο των ιδιω­τι­κών δομών.

Η μέχρι σήμε­ρα εμπει­ρία δεί­χνει ότι το ελλη­νι­κό σύστη­μα Υγεί­ας αντι­δρά συχνά εκ των υστέ­ρων, ενσω­μα­τώ­νο­ντας τεχνο­λο­γί­ες μόνο όταν αυτές έχουν ήδη καθιε­ρω­θεί στην αγο­ρά. Αυτή η πρα­κτι­κή ενι­σχύ­ει την εξάρ­τη­ση από εξω­τε­ρι­κούς παρό­χους και περιο­ρί­ζει τη δυνα­τό­τη­τα του κρά­τους να ασκή­σει ουσια­στι­κό έλεγ­χο στο κόστος, στα δεδο­μέ­να και στην ποιό­τη­τα των υπηρεσιών.

Πολιτικές επιλογές και κοινωνικές συνέπειες

Το κρί­σι­μο ερώ­τη­μα δεν αφο­ρά μόνο τη χρη­μα­το­δό­τη­ση, αλλά το μοντέ­λο Υγεί­ας που επι­λέ­γε­ται. Ένα σύστη­μα που στη­ρί­ζε­ται υπερ­βο­λι­κά στον ιδιω­τι­κό τομέα κιν­δυ­νεύ­ει να μετα­τρέ­ψει την και­νο­το­μία σε φίλ­τρο απο­κλει­σμού. Αντί­θε­τα, ένα ισχυ­ρό δημό­σιο πλαί­σιο μπο­ρεί να αξιο­ποι­ή­σει τις συνερ­γα­σί­ες χωρίς να εκχω­ρεί τον πυρή­να της φρο­ντί­δας και των δεδομένων.

Η εμπει­ρία του ΕΣΥ μέχρι σήμε­ρα δεί­χνει ότι η μάχη με τον καρ­κί­νο στην Ελλά­δα δεν χάνε­ται λόγω έλλει­ψης επι­στη­μο­νι­κής γνώ­σης, αλλά λόγω ασυ­νέ­χειας πολι­τι­κών, υπο­χρη­μα­το­δό­τη­σης και απου­σί­ας μακρο­πρό­θε­σμου σχε­δια­σμού. Η επι­λο­γή ανά­με­σα σε ένα δημό­σιο σύστη­μα που εξε­λίσ­σε­ται και σε ένα σύστη­μα πολ­λών ταχυ­τή­των δεν είναι τεχνι­κό ζήτη­μα. Είναι βαθιά πολι­τι­κή απόφαση.

Η τεχνο­λο­γία μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει ως ευκαι­ρία επα­νεκ­κί­νη­σης ή ως κατα­λύ­της ανι­σο­τή­των. Το αν το ΕΣΥ θα παρα­μεί­νει πυλώ­νας καθο­λι­κής πρό­σβα­σης ή θα περιο­ρι­στεί σε ρόλο βασι­κού δικτύ­ου ασφα­λεί­ας θα κρι­θεί από τις επι­λο­γές του παρό­ντος. Για­τί, και στην Ελλά­δα, η μάχη με τον καρ­κί­νο δεν είναι μόνο ιατρι­κή. Είναι υπό­θε­ση δημό­σιας πολι­τι­κής και κοι­νω­νι­κής ευθύνης.

Βρεί­τε μας και στη σελί­δα μας στο Facebook: Η Υγεία σήμε­ρα Health today

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -