Κική Δημουλά : Πέθανε η σπουδαία ποιήτρια

Μια τερά­στια απώ­λεια για τα σύγ­χρο­να ελλη­νι­κά γράμ­μα­τα. Η κορυ­φαία Ελλη­νί­δα ποι­ή­τρια, Κική Δημου­λά, «έφυ­γε» το από­γευ­μα του Σαβ­βά­του από τη ζωή σε ηλι­κία 89 ετών, ύστε­ρα από σύντο­μη νοση­λεία, κατά την οποία είχε υπο­στεί ανα­κο­πή καρδιάς.

Εισήλ­θε εν συνε­χεία στην εντα­τι­κή από την οποία δεν εξήλ­θε ποτέ.

Η τελευ­ταία δημο­σιευ­μέ­νη συλ­λο­γή της ήταν η «Άνω τελεία» (2016, Ίκαρος).

Ποια ήταν η Κική Δημουλά

Η Κική Δημου­λά γεν­νή­θη­κε το 1931 στην Αθή­να. Εργά­στη­κε στην Τρά­πε­ζα της Ελλά­δος επί είκο­σι πέντε χρό­νια, το διά­στη­μα 1949–1974.

Στα γράμ­μα­τα εμφα­νί­στη­κε το 1952 με την ποι­η­τι­κή συλ­λο­γή «Ποι­ή­μα­τα» που μετά από λίγο απέ­συ­ρε η ίδια από την κυκλο­φο­ρία. Παντρεύ­τη­κε τον ποι­η­τή Άθω Δημου­λά, το 1954, και απέ­κτη­σε μαζί του δύο παι­διά. Έχει εκδώ­σει δεκα­τέσ­σε­ρις ποι­η­τι­κές συλ­λο­γές («Έρε­βος», 1956, «Ερή­μην», 1958, «Επί τα ίχνη», 1963, «Το λίγο του κόσμου», 1971, «Το τελευ­ταίο σώμα μου», 1981, «Χαί­ρε ποτέ», 1988, «Η εφη­βεία της λήθης», 1994, «Ενός λεπτού μαζί», 1998, «Ήχος απο­μα­κρύν­σε­ων», 2001, «Χλόη θερ­μο­κη­πί­ου», 2005, «Μετα­φερ­θή­κα­με παρα­πλεύ­ρως», 2007, «Συνά­ντη­ση», 2007, «Πέρα­σα», 2010, «Τα εύρε­τρα», 2010).

Οι επτά πρώ­τες συλ­λο­γές συγκε­ντρώ­νο­νται στην έκδο­ση «Ποι­ή­μα­τα» (1998, 6η έκδο­ση 2005). Μέρος του έργου της έχει μετα­φρα­στεί στα γαλ­λι­κά, αγγλι­κά, γερ­μα­νι­κά, ισπα­νι­κά, ιτα­λι­κά και σουηδικά.

Βραβεία – Διακρίσεις:

Το 1972 τιμή­θη­κε με το Β’ Κρα­τι­κό Βρα­βείο Ποί­η­σης για τη συλ­λο­γή «Το λίγο του κόσμου», το 1989 με το Κρα­τι­κό Βρα­βείο Ποί­η­σης για τη συλ­λο­γή «Χαί­ρε Ποτέ», το 1996 με το Βρα­βείο Ουρά­νη της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών για τη συλ­λο­γή «Η εφη­βεία της λήθης» και το 2001 με το Αρι­στείο των Γραμ­μά­των της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών, για το σύνο­λο του έργου της.

Τον ίδιο χρό­νο της απο­νε­μή­θη­κε ο Χρυ­σός Σταυ­ρός του Τάγ­μα­τος της Τιμής από τον Πρό­ε­δρο της Δημο­κρα­τί­ας, Κων­στα­ντί­νο Στεφανόπουλο.

Το 2002 εξε­λέ­γη τακτι­κό μέλος της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών, η τρί­τη μόλις γυναί­κα, που έτυ­χε αυτής της τιμής, από το ανώ­τα­το πνευ­μα­τι­κό ίδρυ­μα της Ελλάδας.

Οι βρα­βεύ­σεις για την Κική Δημου­λά συνε­χί­στη­καν το 2009 με το Ευρω­παϊ­κό Βρα­βείο Λογο­τε­χνί­ας για το σύνο­λο του έργου της και το 2010 με το Μεγά­λο Κρα­τι­κό Βρα­βείο Λογο­τε­χνί­ας, επί­σης, για το σύνο­λο του έργου της. Ποι­ή­μα­τά της έχουν μετα­φρα­στεί σε πολ­λές γλώσ­σες του κόσμου (Αγγλι­κά Γαλ­λι­κά, Ισπα­νι­κά, Ιτα­λι­κά, Πολω­νι­κά, Βουλ­γα­ρι­κά, Γερ­μα­νι­κά, Σου­η­δι­κά κ.ά.).

Η Κική Δημου­λά επέ­δει­ξε και ένα μικρό σε έκτα­ση αφη­γη­μα­τι­κό έργο, μία επι­λο­γή του οποί­ου περιέ­χε­ται στο βιβλίο Εκτός Σχε­δί­ου (2005). Κυκλο­φο­ρούν, επί­σης, η ομι­λία που εκφώ­νη­σε στην Ακα­δη­μία Αθη­νών κατά την τελε­τή υπο­δο­χής της, με τίτλο «Ο Φιλο­παίγ­μων Μύθος» (2004) και η ομι­λία της στην Αρχαιο­λο­γι­κή Εται­ρεία, με τίτλο «Έρα­νος σκέ­ψε­ων» (2009).

Τι όρισε ως ποίημα

Σε μία ομι­λία της για την ποί­η­ση η Δημου­λά όρι­σε ως εξής το ποίημα:

«Βαδί­ζεις σε μιαν έρη­μο. Ακούς ένα που­λί να κελαη­δά­ει. Όσο κι αν είναι απί­θα­νο να εκκρε­μεί ένα που­λί μέσα στην έρη­μο, ωστό­σο εσύ είσαι υπο­χρε­ω­μέ­νος να του φτιά­ξεις ένα δέντρο. Αυτό είναι το ποίημα».

Πράγ­μα­τι η ποί­η­ση της Δημου­λά ανθεί πάνω στο άνυ­δρο έδα­φος της στέ­ρη­σης, της απώ­λειας, της συναι­σθη­μα­τι­κής ματαί­ω­σης και, προ­κει­μέ­νου για τα μετά από τη συλ­λο­γή «Χαί­ρε ποτέ» ποι­ή­μα­τά της, πάνω στο έδα­φος της απου­σί­ας του αγα­πη­μέ­νου προ­σώ­που. Αυτή τη στέ­ρη­ση κι αυτή την απου­σία ανα­πλη­ρώ­νει επι­τυγ­χά­νο­ντας μέσα στο χώρο της ποί­η­σης την επι­κοι­νω­νία με ένα εσύ, με τον άλλον που λεί­πει, επι­κοι­νω­νία που η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα αρνεί­ται. Και από αυτή την άπο­ψη η ποί­η­ση της Δημου­λά, όσο πικρά συναι­σθη­μα­τι­κά φορ­τία κι αν κου­βα­λά, στην ουσία επι­τυγ­χά­νει την κάθαρ­ση και τη λύτρωση.

Μέσα στον ποι­η­τι­κό της χώρο, κατοι­κεί η ίδια περι­στοι­χι­σμέ­νη από τα άψυ­χα αντι­κεί­με­να και από τις αφη­ρη­μέ­νες έννοιες. Στις τελευ­ταί­ες, δίνει υπό­στα­ση υπο­κει­μέ­νων, επι­τρέ­πο­ντάς τους έτσι να κινού­νται, να αισθά­νο­νται, να πάσχουν και γενι­κώς να συμπε­ρι­φέ­ρο­νται ως δρώ­ντα πρό­σω­πα. Υπάρ­χει, δηλα­δή, κατά κανό­να μία ακι­νη­σία του ποι­η­τι­κού εγώ, του μόνο έμψυ­χου εγκά­τοι­κου του ποι­η­τι­κού της κόσμου, και αντι­στοί­χως μία αέναη κινη­τι­κό­τη­τα του αφη­ρη­μέ­νου. Πρό­κει­ται για ένα από τα πιο ευδιά­κρι­τα χαρα­κτη­ρι­στι­κά της ιδιό­τυ­πης ποι­η­τι­κής φωνής της.

Συνε­χή και αδιά­λει­πτα είναι τα σχό­λια που αφο­ρούν την απώ­λεια του χρό­νου και τη φθο­ρά, που αυτή η απώ­λεια συνε­πά­γε­ται, και διά­χυ­τη η υπαρ­ξια­κή αγωνία.

Χαρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η γλωσ­σι­κή της τόλ­μη που συχνά την οδη­γεί σε μία ιδιαί­τε­ρα ευρη­μα­τι­κή λεξιπλασία.

Η ποί­η­ση της Δημου­λά προ­σφέ­ρει φιλό­ξε­νη στέ­γη σε καθη­με­ρι­νές πλη­γές και κοι­νά ανθρώ­πι­να βιώ­μα­τα, τολ­μά να δώσει διά­στα­ση ποι­η­τι­κή και φιλο­σο­φι­κή σε ποι­ή­μα­τα που αντλούν υλι­κό από το περι­βάλ­λον του οικια­κού βίου, και κατορ­θώ­νει να άρει τη γυναι­κεία καθη­με­ρι­νό­τη­τα στη σφαί­ρα της αυθε­ντι­κής ποίησης.

Σκύ­βο­ντας ουρα­νό ατένιζα.

Που έφτια­ξα από πτώσεις.

Μαζεύ­ο­ντας σπυρί-σπυρί

ό,τι δεν αφο­μοί­ω­νε το ύψος.

(Το τελευ­ταίο σώμα μου, 1981)

 

Πηγή in.gr