Αναφιώτικα : Μαγικές ιστορίες από τον Παπαδιαμάντη στον Τζιμ Μόρισον και τους Beatles

Στην καρ­διά της Αθή­νας, μία ανά­σα από την βουή των πιο κεντρι­κών δρό­μων της πρω­τεύ­ου­σας, υπάρ­χει μία γει­το­νιά αρκε­τά διαφορετική.

Λευ­κά, στε­νά, πλα­κό­στρω­τα σοκά­κια, χαμη­λά σπί­τια, χρω­μα­τι­στά παρά­θυ­ρα, βου­καμ­βί­λιες, είναι μερι­κά από τα στοι­χεία που συν­θέ­τουν το σκη­νι­κό αυτού του «κυκλα­δί­τι­κου νησιού», στην βορεια­να­το­λι­κή πλευ­ρά του βρά­χου της Ακρό­πο­λης, στα όρια της συνοι­κί­ας της Πλάκας.

Πρό­κει­ται για τα Ανα­φιώ­τι­κα που απο­τέ­λε­σαν και απο­τε­λούν ακό­μη, μία ξεχω­ρι­στή νότα αρχι­τε­κτο­νι­κής, ιστο­ρί­ας, και πολι­τι­σμού για τους Αθηναίους.

Η συνοι­κία δημιουρ­γή­θη­κε στα μέσα του 19ου αιώ­να, όταν εγκα­τα­στά­θη­καν στην περιο­χή εργά­τες από την Ανά­φη, που είχαν έρθει στην Αθή­να για να εργα­στούν ως χτί­στες στην ανοι­κο­δό­μη­ση της πόλης και στην ανέ­γερ­ση των ανα­κτό­ρων του Όθω­να. Ο ξυλουρ­γός Γ. Δαμί­γος και ο κτί­στης Μ. Σιγά­λας από την Ανά­φη ανα­φέ­ρο­νται ως οι πρώ­τοι οικι­στές των Ανα­φιώ­τι­κων, το μεγα­λύ­τε­ρο μέρος των οποί­ων χτί­στη­κε κυρί­ως κατά την περί­ο­δο της έξω­σης του Όθω­να και της μεσοβασιλείας.

Το γεγο­νός ότι η περιο­χή από το 1834 είχε χαρα­κτη­ρι­στεί αρχαιο­λο­γι­κή ζώνη φαί­νε­ται ότι δεν απο­τέ­λε­σε ανα­σταλ­τι­κό παρά­γο­ντα για τη δημιουρ­γία των σπι­τιών τους, τα οποία υπο­λο­γί­ζο­νταν από 9–36 τμ. Μετά τη Μικρα­σια­τι­κή Κατα­στρο­φή του 1922 χτί­στη­κε προ­σφυ­γι­κή συνοι­κία με παρα­πήγ­μα­τα σε τμή­μα των Αναφιώτικων.

Μύθοι και θρύλοι

Τα Ανα­φιώ­τι­κα απο­τε­λούν πεδίο μύθων και θρύ­λων στο πέρα­σμα των χρό­νων αλλά και τόπος όπου γυρί­στη­καν πολ­λές ελλη­νι­κές ται­νί­ες. Αυτό, όμως, που ίσως δεν γνω­ρί­ζουν αρκε­τοί είναι ότι τα Ανα­φιώ­τι­κα συν­δέ­θη­καν με τη ροκ μου­σι­κή αλλά και με τους χίπη­δες. Η συνοι­κία απο­τέ­λε­σε κατα­φύ­γιο πολ­λών κατά τη διάρ­κεια της δικτα­το­ρί­ας, ενώ τα τελευ­ταία χρό­νια όλο και περισ­σό­τε­ρο δια­κι­νεί­ται ο αστι­κός μύθος ότι για κάποιο διά­στη­μα είχε δια­μεί­νει εκεί ο μου­σι­κός θρύ­λος των Doors, Τζιμ Μόρισον.

Ο δημο­σιο­γρά­φος, συγ­γρα­φέ­ας και συνερ­γά­της του Μου­σεί­ου Σχο­λι­κής Ζωής και Εκπαί­δευ­σης, Κώστας Στο­φό­ρος, κατά τη διάρ­κεια περί­πα­του που διορ­γα­νώ­θη­κε, διη­γεί­ται τις ιστο­ρί­ες που κρύ­βο­νται πίσω από αυτήν την ιδιαί­τε­ρη γει­το­νιά. «Κατά τη διάρ­κεια της δικτα­το­ρί­ας τα Ανα­φιώ­τι­κα συν­δέ­θη­καν με την ροκ μου­σι­κή, καθώς πάρα πολ­λοί νέοι νοί­κια­ζαν μικρά σπί­τια στην περιο­χή μιας και στην Πλά­κα χτυ­πού­σε τότε η καρ­διά της νυχτε­ρι­νής Αθή­νας, οπό­τε τους βόλευε να μένουν εκεί.

Ο Δημή­τρης Που­λι­κά­κος, η Φλέ­ρυ Ντα­ντω­νά­κη αλλά και ο μου­σι­κός Γιώρ­γος Γαβα­λάς, ήταν μερι­κοί από τους καλ­λι­τέ­χνες που διέ­με­ναν για ένα διά­στη­μα στα Αναφιώτικα.

Έτσι συν­δέ­θη­καν με την ροκ μου­σι­κή. Αλλά και ξένοι καλ­λι­τέ­χνες έρχο­νταν εδώ. Μάλι­στα όπως λέει ο Στέ­λιος Ελλη­νιά­δης τα τρία μέρη που προ­τι­μού­σαν στην Ελλά­δα, ήταν τα Μάτα­λα, η Ίος και τα Ανα­φιώ­τι­κα», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Στοφόρος.

Περ­πα­τώ­ντας στα σοκά­κια των Ανα­φιώ­τι­κων και ανε­βαί­νο­ντας τα από­το­μα σκα­λο­πά­τια, ο κ. Στο­φό­ρος στα­μα­τά σε ένα πολύ στε­νό δρο­μά­κι που με δυσκο­λία χωρούν να περά­σουν δύο άτο­μα. Εκεί δεσπό­ζει ένα χαμη­λό σπί­τι με μπλε παρά­θυ­ρα και μία σιδε­ρέ­νια σκά­λα. Πρό­κει­ται για το σπί­τι που φημο­λο­γεί­ται ότι πέρα­σε μερι­κούς μήνες της ζωής του, ο Τζιμ Μόρι­σον. «Υπάρ­χει μαρ­τυ­ρία κατοί­κων ότι έζη­σε εδώ ο Τζιμ Μόρι­σον το διά­στη­μα 1969–1971.

Από τον Μόρισον στους Beatles

Η πλη­ρο­φο­ρία όμως δεν είναι δια­σταυ­ρω­μέ­νη. Το 1971 πέθα­νε στο Παρί­σι και σε εκεί­νο το διά­στη­μα έζη­σε στην Ευρώ­πη. Ίσως έζη­σε στην Ελλά­δα, αλλά βασι­ζό­μα­στε σε προ­φο­ρι­κές μαρ­τυ­ρί­ες, οπό­τε απο­τε­λεί έναν θρύ­λο», ανα­φέ­ρει ο κ. Στοφόρος.

Από τα Ανα­φιώ­τι­κα είχαν περά­σει και οι θρυ­λι­κοί Beatles, τον Ιού­λιο του 1967, όταν είχε κυκλο­φο­ρή­σει ο δίσκος τους Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band. Σύμ­φω­να με τον κ. Στο­φό­ρο , εκεί­νη την περί­ο­δο οι Beatles, ταξί­δε­ψαν στους Δελ­φούς, στην Αρά­χω­βα και στην Ιτέα, καθώς επί­σης και στην Εύβοια και στην Σκιά­θο. Οι φήμες της επο­χής μάλι­στα έλε­γαν ότι είχαν έρθει στην Ελλά­δα για να αγο­ρά­σουν ένα νησί, κάτι το οποίο δεν συνέ­βη λόγω της πολι­τι­κής κατά­στα­σης που βρι­σκό­ταν η χώρα τότε.

Από την μαγεία των Ανα­φιώ­τι­κων φαί­νε­ται πως δεν γλί­τω­σε ούτε ο Αλέ­ξαν­δρος Παπα­δια­μά­ντης. Όπως κατα­γρά­φει στο κεί­με­νό του με τίτλο «Αι Αθή­ναι ως ανα­το­λι­κή πόλις», περ­πα­τώ­ντας στην Αθή­να και φτά­νο­ντας στα Ανα­φιώ­τι­κα, ένιω­θε δύο μορ­φές να τρι­γυρ­νά­νε ο Από­στο­λος Παύ­λος και ο Διόνυσος.

Ισχυ­ρή παρου­σία στην περιο­χή είχε και ο παλαιός ελλη­νι­κός κινη­μα­το­γρά­φος. Συγκε­κρι­μέ­να, τα πλά­να για το τρα­γού­δι «Υπο­μο­νή» στην ται­νία «Διπλο­πε­νιές» με την Αλί­κη Βου­γιου­κλά­κη και τον Δημή­τρη Παπα­μι­χα­ήλ φαί­νε­ται πως γυρί­στη­καν στην εκκλη­σία του Αγί­ου Γεωρ­γί­ου ενώ στην οδό Τρι­πό­δων βρί­σκε­ται το σπί­τι όπου διέ­με­ναν οι πρω­τα­γω­νι­στές στην ται­νία αυτή. Απέ­να­ντι ακρι­βώς βρί­σκε­ται το σπί­τι ενός άλλου κινη­μα­το­γρα­φι­κού ζευ­γα­ριού αυτό της ται­νί­ας «Η δε γυνή να φοβή­ται τον άνδρα».

Ακό­μη και ο ξένος τύπος έχει εξυ­μνή­σει αυτή την ιδιαί­τε­ρη συνοι­κία. Συγκε­κρι­μέ­να, το 2017 μάλι­στα η γαλ­λι­κή εφη­με­ρί­δα Liberation ανέ­φε­ρε μετα­ξύ άλλων:

«Ξεχωριστός κόσμος»

«Πρέ­πει να ανέ­βεις πολύ ψηλά. Πρέ­πει να ξεπε­ρά­σεις τις ορδές των του­ρι­στών που συνω­στί­ζο­νται στα δρο­μά­κια, στο Μονα­στη­ρά­κι και στην Πλά­κα, τις δύο γει­το­νιές που βρί­σκο­νται στα πόδια της Ακρό­πο­λης, και να πας ακό­μη ψηλό­τε­ρα, ακό­μη κι αν δεν φαί­νε­ται τίπο­τα. Και ξαφ­νι­κά, έφτα­σες: από­λυ­τη σιω­πή, ένας δαί­δα­λος από στε­νά και στρι­φο­γυ­ρι­στά δρο­μά­κια αλλά κυρί­ως μικρά σπι­τά­κια ασβε­στω­μέ­να, πνιγ­μέ­να στα τρια­ντά­φυλ­λα και τα για­σε­μιά που θυμί­ζουν σπί­τια ψαρά­δων. Θα νόμι­ζε κανείς ότι βρί­σκε­ται σε ένα ξεχα­σμέ­νο νησί κι όχι στην καρ­διά της Αθήνας.

Αυτά τα καθα­ρά και γεμά­τα λου­λού­δια σπι­τά­κια είναι τα «Ανα­φιώ­τι­κα». Εδώ βρι­σκό­μα­στε σε έναν ξεχω­ρι­στό κόσμο, σε απευ­θεί­ας σύν­δε­ση με ένα νησά­κι 40 τ.χ. στο αρχι­πέ­λα­γος των Κυκλά­δων: η Ανά­φη έδω­σε το όνο­μά της σε αυτή τη γει­το­νιά που σαν από θαύ­μα σώθη­κε από την κατα­σκευα­στι­κή μανία».

Τη δεκα­ε­τία του 1950 τμή­μα της συνοι­κί­ας κατε­δα­φί­στη­κε στο πλαί­σιο ανα­σκα­φών. Την δεκα­ε­τία του 1980 απαλ­λο­τριώ­θη­κε περί­που το 1/3 της συνοι­κί­ας προς τα τεί­χη από το υπουρ­γείο πολι­τι­σμού ώστε να απο­κα­λυ­φθεί ο αρχαί­ος Περί­πα­τος ενώ σήμε­ρα υπάρ­χουν περί­που 50 σπί­τια εκεί.

Οι άνθρω­ποι στο κέντρο της Αθή­νας κινού­νται με εξω­φρε­νι­κά γρή­γο­ρους ρυθ­μούς, περ­πα­τούν γορ­γά, και ο ήχος από τις κόρ­νες των οχη­μά­των κατα­κλύ­ζουν την πόλη. Λίγο πιο πέρα όμως υπάρ­χει ένα μέρος που ο χρό­νος έχει στα­μα­τή­σει και ξεπρο­βάλ­λουν πίνα­κες με αφί­σες από το νησί της Ανά­φης, ενώ ο μόνος ήχος που ακού­γε­ται είναι το νια­ού­ρι­σμα των γάτων. Δύο τελεί­ως δια­φο­ρε­τι­κοί κόσμοι σε τόσο κοντι­νή από­στα­ση γεμά­τοι ιστο­ρί­ες και αστι­κούς μύθους.

Πηγή www.in.gr

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -