Έκθεση του Συνήγορου του Πολίτη για τα προβλήματα ατόμων με αναπηρία

Αδυ­να­μία πρό­σβα­σης σε κοι­νό­χρη­στους χώρους, δημό­σια κτί­ρια και μέσα μετα­φο­ράς, δια­κρί­σεις στο εργα­σια­κό περι­βάλ­λον, περιο­ρι­σμό των δικαιού­χων προ­νοια­κών επι­δο­μά­των και ανα­πη­ρι­κών συντά­ξε­ων, αδυ­να­μία έντα­ξης των παι­διών στη σχο­λι­κή εκπαί­δευ­ση. Αυτά είναι μερι­κά μόνο από τα προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζουν τα άτο­μα με ειδι­κές ανά­γκες στην Ελλά­δα και τα οποία κατα­γρά­φει ο Συνή­γο­ρος του Πολί­τη στην πρώ­τη του σχε­τι­κή έκθε­ση, όπως ανα­φέ­ρει το Αθη­ναϊ­κό Πρα­κτο­ρείο Ειδήσεων.

Η έκθε­ση, που θα συντάσ­σε­ται σε ετή­σια βάση, αφο­ρά στην εφαρ­μο­γή της Σύμ­βα­σης του ΟΗΕ για τα δικαιώ­μα­τα των ατό­μων με ανα­πη­ρία. Σημειώ­νε­ται ότι το 2017 η ελλη­νι­κή πολι­τεία νομο­θέ­τη­σε μηχα­νι­σμό για την εξω­τε­ρι­κή, ανε­ξάρ­τη­τη παρα­κο­λού­θη­ση της εφαρ­μο­γής της συγκε­κρι­μέ­νης Σύμ­βα­σης και ανέ­θε­σε την αρμο­διό­τη­τα αυτή στον Συνή­γο­ρο του Πολί­τη.

Ανά­με­σα στα προ­βλή­μα­τα που δια­πι­στώ­νο­νται είναι η προ­σβα­σι­μό­τη­τα των ΑΜΕΑ στα μέσα μαζι­κής μετα­φο­ράς, κυρί­ως λεω­φο­ρεία και τρό­λεϊ που λόγω παλαιάς κατα­σκευ­ής έχουν στε­νούς χώρους και κακή συντή­ρη­ση και δεν παρέ­χουν δια­σφά­λι­ση για την έγκαι­ρη και ασφα­λή μετα­κί­νη­ση. Ακό­μα και για τα νεό­τε­ρα οχή­μα­τα που φέρουν ειδι­κές ράμπες έχουν δια­τυ­πω­θεί παρά­πο­να στον Συνή­γο­ρο ότι πολ­λές φορές δεν λει­τουρ­γούν λόγω κακής συντή­ρη­σης, ενώ οι στά­σεις των λεω­φο­ρεί­ων στην πλειο­νό­τη­τά τους δεν είναι κατάλ­λη­λα δια­μορ­φω­μέ­νες, ώστε να είναι προ­σβά­σι­μες. Αντί­θε­τα, τα μέσα στα­θε­ρής τρο­χιάς ως πιο σύγ­χρο­να βρί­σκο­νται σε καλύ­τε­ρο επί­πε­δο. Στη σωστή κατεύ­θυν­ση κρί­νε­ται η προ­σθή­κη πινα­κί­δων πλη­ρο­φό­ρη­σης στις στά­σεις, αλλά δεν απευ­θύ­νε­ται σε όλες τις κατη­γο­ρί­ες ΑΜΕΑ, όπως τους τυφλούς.

Την ίδια ώρα, οι θεσπι­σμέ­νες ειδι­κές ρυθ­μί­σεις για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση ατό­μων με ανα­πη­ρία σε κοι­νό­χρη­στους χώρους που προ­ο­ρί­ζο­νται για την κυκλο­φο­ρία πεζών συχνά δεν εφαρ­μό­ζο­νται είτε λόγω των κλί­σε­ων είτε λόγω της στε­νό­τη­τας ή ανυ­παρ­ξί­ας πεζο­δρο­μί­ων. Αδυ­να­μία πρό­σβα­σης έχουν και πολ­λά δημό­σια κτί­ρια, μετα­ξύ των οποί­ων ακό­μα και δικα­στή­ρια, παρά το γεγο­νός ότι κρί­νε­ται ανα­γκαία η ειδι­κή μέρι­μνα για την πρό­σβα­ση των ΑΜΕΑ στην παρο­χή νομι­κών πλη­ρο­φο­ριών και υπη­ρε­σιών ώστε να δια­σφα­λι­στεί το δικαί­ω­μα πραγ­μα­τι­κής πρό­σβα­σης στη δικαιοσύνη.

Στην εργα­σία σημειώ­νε­ται ότι οι υπο­θέ­σεις που αφο­ρούν διά­κρι­ση λόγω ανα­πη­ρί­ας ή χρό­νιας πάθη­σης εμφα­νί­ζουν στα­δια­κή αύξη­ση ενώ αφο­ρούν λιγό­τε­ρο τον ιδιω­τι­κό και περισ­σό­τε­ρο τον δημό­σιο τομέα. Επί­σης, ενώ με νόμο του 1998 ορί­ζο­νται συγκε­κρι­μέ­νες ποσο­στώ­σεις για τις προ­σλή­ψεις ατό­μων με ανα­πη­ρία στον δημό­σιο και τον ιδιω­τι­κό τομέα, οι ποσο­στώ­σεις αυτές έχουν εξαι­ρε­τι­κά περιο­ρι­σμέ­νη εφαρ­μο­γή στον ιδιω­τι­κό τομέα.

Εξάλ­λου, με τις αλλε­πάλ­λη­λες αλλα­γές στην ασφα­λι­στι­κή νομο­θε­σία, λόγω της δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, η θέση των πολι­τών με ανα­πη­ρία έχει επι­δει­νω­θεί, επει­δή μειώ­θη­καν στην ουσία τα κατώ­τα­τα ποσά συντά­ξε­ων και ταυ­τό­χρο­να μειώ­θη­κε ή εξα­λεί­φθη­κε το Επί­δο­μα Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύ­ης (ΕΚΑΣ) που συμπλή­ρω­νε τις συντά­ξεις. Εξί­σου σοβα­ρό, όμως, κρί­νε­ται και το πρό­βλη­μα της συρ­ρί­κνω­σης των δικαιού­χων, λόγω των αλλα­γών που επήλ­θαν στους κανό­νες από­δο­σης ποσο­στών ανα­πη­ρί­ας και την εφαρ­μο­γή τους. Πρό­σω­πα που επί χρό­νια λάμ­βα­ναν σύντα­ξη ανα­πη­ρί­ας ή προ­νοια­κό επί­δο­μα βρέ­θη­καν να στε­ρού­νται εισό­δη­μα ή να λαμ­βά­νουν μικρό­τε­ρη σύνταξη.

Σχε­τι­κά με την πρό­σβα­ση στο δημό­σιο σύστη­μα υγεί­ας δια­πι­στώ­νε­ται ότι οι υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας δεν εξει­δι­κεύ­ο­νται σε παρο­χές πρό­λη­ψης και απο­κα­τά­στα­σης των ΑΜΕΑ, αλλά είναι περισ­σό­τε­ρο εστια­σμέ­νες στις ανά­γκες πιστο­ποί­η­σης της ανα­πη­ρί­ας. Επί­σης, το κόστος συμ­με­το­χής στη φαρ­μα­κευ­τι­κή δαπά­νη είναι αρκε­τά υψηλό.

Ανα­φο­ρά γίνε­ται και στην πρό­σβα­ση στο ψηφια­κό περι­βάλ­λον, η οποία στην πρά­ξη δεν δια­σφα­λί­ζε­ται, καθώς δια­πι­στώ­νε­ται ότι ελά­χι­στες ιστο­σε­λί­δες είναι πλή­ρως προ­σβά­σι­μες για ΑΜΕΑ. Ως χαρα­κτη­ρι­στι­κό παρά­δειγ­μα παρου­σιά­ζε­ται ο ΟΑΕΔ. Μολο­νό­τι οι αιτή­σεις των υπο­ψή­φιων δικαιού­χων για τα προ­γράμ­μα­τα κοι­νω­φε­λούς χαρα­κτή­ρα υπο­βάλ­λο­νται απο­κλει­στι­κά με ηλε­κτρο­νι­κό τρό­πο μέσω της δια­δι­κτυα­κής πύλης του ΟΑΕΔ, απου­σιά­ζουν οι κατάλ­λη­λες μορ­φές υπο­στή­ρι­ξης για τα άτο­μα με αναπηρία.

Η υποστήριξη των παιδιών

Σε σχέ­ση με τα παι­διά, σημειώ­νε­ται ότι η εθνι­κή νομο­θε­σία και οι εφαρ­μο­ζό­με­νες πολι­τι­κές προ­στα­τεύ­ουν σε έναν ορι­σμέ­νο βαθ­μό το παι­δί με ανα­πη­ρία, ιδί­ως στο πλαί­σιο της επιδοματικής/προνοιακής και της εκπαι­δευ­τι­κής πολι­τι­κής, χωρίς ωστό­σο στην πρά­ξη να αντα­πο­κρί­νο­νται στο εύρος και το πλή­ρες περιε­χό­με­νο των κατο­χυ­ρω­μέ­νων δικαιω­μά­των του. Επί­σης, έχει δια­πι­στω­θεί η γενι­κό­τε­ρη έλλει­ψη ενός πλαι­σί­ου υπη­ρε­σιών ψυχι­κής υγεί­ας και κοι­νω­νι­κής προ­στα­σί­ας, ιδί­ως σε επί­πε­δο πρό­λη­ψης, καθώς και η έλλει­ψη εξει­δι­κευ­μέ­νων υπο­στη­ρι­κτι­κών υπη­ρε­σιών και προ­γραμ­μά­των για τα παι­διά και τις οικο­γέ­νειές τους. Τα παρα­πά­νω, σημειώ­νει ο Συνή­γο­ρος του Πολί­τη, μειώ­νουν την κοι­νω­νι­κή προ­στα­σία των παι­διών και τα καθι­στούν ευά­λω­τα στην παρα­μέ­λη­ση, την εγκα­τά­λει­ψη και την ιδρυματοποίηση.

Επί­σης, από ανα­φο­ρές στην ανε­ξάρ­τη­τη Αρχή προ­κύ­πτει συχνά δυσχέ­ρεια απο­δο­χής παι­διών με ανα­πη­ρία σε δημο­τι­κούς βρε­φο­νη­πια­κούς σταθ­μούς, με συνή­θη αιτιο­λο­γία για τη μη απο­δο­χή τους την έλλει­ψη κατάλ­λη­λου ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού. Ωστό­σο, η αδυ­να­μία έγκαι­ρης έντα­ξης των παι­διών αυτών σε βρε­φο­νη­πια­κούς και παι­δι­κούς σταθ­μούς σημειώ­νε­ται ότι εμπο­δί­ζει την πρώ­ι­μη συμπε­ρί­λη­ψή τους στη μαθη­σια­κή δια­δι­κα­σία μαζί με τους συνο­μη­λί­κους τους, δυσχε­ραί­νει την ανα­γκαία υπο­στή­ρι­ξη των εργα­ζό­με­νων γονέ­ων τους και αυξά­νει τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για έναν μελ­λο­ντι­κό αποκλεισμό.

Στις άλλες βαθ­μί­δες σχο­λι­κής εκπαί­δευ­σης εντο­πί­ζε­ται ότι στην πρά­ξη δεν έχει κατα­στεί δυνα­τή η λει­τουρ­γία ενός συστή­μα­τος συνεκ­παί­δευ­σης μετα­ξύ γενι­κών και ειδι­κών σχο­λεί­ων, ενώ δια­πι­στώ­νο­νται προ­βλή­μα­τα σε σχέ­ση με την οργά­νω­ση, τους πόρους, το ανθρώ­πι­νο δυνα­μι­κό, τις μεθό­δους διδα­σκα­λί­ας, το εκπαι­δευ­τι­κό υλι­κό, τις αντι­λή­ψεις και τις πρα­κτι­κές στην εκπαί­δευ­ση των παι­διών με αναπηρία.

Εξάλ­λου, όσον αφο­ρά στο παράρ­τη­μα ΑΜΕΑ Λεχαι­νών του Κέντρου Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας Περι­φέ­ρειας Δυτι­κής Ελλά­δας, για το οποίο νέα βίντεο έχουν αναρ­τη­θεί σε ειδη­σε­ο­γρα­φι­κές ιστο­σε­λί­δες, ο Συνή­γο­ρος σημειώ­νει ότι διε­νήρ­γη­σε αυτο­ψία το 2018 και στην τελευ­ταία επί­σκε­ψή του παρα­τή­ρη­σε σημα­ντι­κή βελ­τί­ω­ση στο Ίδρυ­μα, καθώς δεν παρα­τη­ρού­νται μηχα­νι­κές καθη­λώ­σεις με ιμά­ντες, έχει ελα­χι­στο­ποι­η­θεί η χρή­ση κου­βου­κλί­ων και η φαρ­μα­κευ­τι­κή κατα­στο­λή. Οι αλλα­γές οφεί­λο­νται ιδί­ως στην εφαρ­μο­γή πιλο­τι­κού προ­γράμ­μα­τος παρέμ­βα­σης προς την κατεύ­θυν­ση της αποϊ­δρυ­μα­το­ποι­ή­σης από το Ινστι­τού­το Υγεί­ας του Παι­διού. Ωστό­σο, η ανε­ξάρ­τη­τη αρχή ανα­φέ­ρει ότι το πιλο­τι­κό πρό­γραμ­μα έχει περιο­ρι­σμέ­νη χρο­νι­κή διάρ­κεια, με συνέ­πεια να δημιουρ­γεί­ται ανη­συ­χία για πιθα­νή επα­να­φο­ρά των φιλο­ξε­νού­με­νων παι­διών στην προ­γε­νέ­στε­ρη κατάσταση.

Πρόσφυγες ΑΜΕΑ

Ειδι­κή ανα­φο­ρά γίνε­ται για τα άτο­μα με ανα­πη­ρία που βρέ­θη­καν στην Ελλά­δα με τα πρό­σφα­τα προ­σφυ­γι­κά ρεύ­μα­τα. Ο Συνή­γο­ρος του Πολί­τη εξη­γεί ότι η νομο­θε­σία περιέ­χει ειδι­κή μέρι­μνα για τον εντο­πι­σμό και την προ­στα­σία των ατό­μων με ανα­πη­ρία κατά την είσο­δο και την εξέ­τα­ση του αιτή­μα­τος ασύ­λου τους, ωστό­σο δια­πι­στώ­νε­ται ότι κατά την εφαρ­μο­γή της νομο­θε­σί­ας προ­κύ­πτουν προ­βλή­μα­τα, όπως η ανε­πάρ­κεια ή πλή­ρης έλλει­ψη κατάλ­λη­λων προ­νοια­κών δομών, η δια­βί­ω­ση σε συχνά ακα­τάλ­λη­λες συν­θή­κες στα νησιά, καθώς και οι καθυ­στε­ρή­σεις των γνω­μα­τεύ­σε­ων περί ευα­λω­τό­τη­τας του κλι­μα­κί­ου ιατρι­κού ελέγ­χου και ψυχο­κοι­νω­νι­κής στή­ρι­ξης, με απο­τέ­λε­σμα τις καθυ­στε­ρή­σεις την παρα­πο­μπή των ευά­λω­των στην κανο­νι­κή δια­δι­κα­σία του ασύ­λου στην ενδοχώρα.

Επί­σης, στο πλαί­σιο της διοι­κη­τι­κής κρά­τη­σης αλλο­δα­πών ενό­ψει ανα­γκα­στι­κής επι­στρο­φής στις χώρες κατα­γω­γής τους έχει δια­πι­στω­θεί η κρά­τη­ση σε προ­α­να­χω­ρη­σια­κά κέντρα και ατό­μων με ασθέ­νειες, ιδιαί­τε­ρα ψυχι­κές χωρίς πάντα να δια­σφα­λί­ζε­ται η κατάλ­λη­λη ψυχια­τρι­κή μέρι­μνα και παρακολούθηση.

Πηγή www.news.gr

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -