Μπενίτο Μουσολίνι. 28 Οκτωβρίου 1922. Η άνοδος στην εξουσία

του Χαρά­λα­μπου Στέρτσου

Σαν σήμε­ρα, 28 Οκτω­βρί­ου, υπάρ­χει μια ακό­μη ιστο­ρι­κή επέ­τειος άμε­σα συν­δε­δε­μέ­νη με την δικιά μας 28^η.   Στις 28 Οκτω­βρί­ου 1922, ο Μου­σο­λί­νι οργα­νώ­νει την Πορεία προς τη Ρώμη (Marcia su Roma) και στις 31 Οκτω­βρί­ου 100.000 Μελα­νο­χί­τω­νες, (αριθ­μός που σήμε­ρα αμφι­σβη­τεί­ται) μέλη των Φασι­στι­κών Φαλάγ­γων, μπαί­νουν  στη Ρώμη . Η πορεία αυτή, αν και δεν είχε τη μαζι­κό­τη­τα που ισχυ­ρί­ζο­νταν οι απο­λο­γη­τές του καθε­στώ­τος, μυθο­ποι­ή­θη­κε και εξυ­πη­ρέ­τη­σε το φασι­στι­κό αφή­γη­μα, κρύ­βο­ντας τις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες που οδή­γη­σαν τον Μου­σο­λί­νι στην εξου­σία. Η άνο­δός του δεν ήταν παρά προ­ϊ­όν της ανο­χής των συντη­ρη­τι­κών οικο­νο­μι­κών και πολι­τι­κών ελίτ, καθώς και δια­νο­ου­μέ­νων, που διέ­βλε­παν στο φασι­σμό ένα μέσο κατα­πο­λέ­μη­σης των σοσια­λι­στι­κών και αγρο­τι­κών συν­δι­κά­των και μια βάση ανα­ζω­ο­γό­νη­σης της πολι­τι­κής ζωής και φυσι­κά τη συνέ­χεια της εξου­σί­ας τους.

Ο βασι­λιάς Βίκτωρ Εμμα­νου­ήλ Γ΄ (Vittorio Emanuele III ) φοβού­με­νος εμφύ­λιο πόλε­μο στη χώρα άνοι­ξε  τις πόρ­τες στον φασι­σμό διο­ρί­ζο­ντάς τον  Μου­σο­λί­νι πρω­θυ­πουρ­γό, βοη­θώ­ντας τον ουσια­στι­κά  λίγα χρό­νια αργό­τε­ρα να ανα­κυ­ρη­χθεί  Duce, κηρύσ­σο­ντας δικτα­το­ρία και επι­κυ­ρώ­νο­ντας την εξου­σία του. Έτσι, ο φασι­σμός έγι­νε ο θεμέ­λιος λίθος του κρά­τους, απο­κλεί­ο­ντας όσους τον αμφι­σβη­τού­σαν και στο­χο­ποιώ­ντας τους ως εχθρούς.

Ο Μου­σο­λί­νι, ο οποί­ος ήταν δάσκα­λος στο επάγ­γελ­μα, είχε μια ιδιό­τυ­πη πολι­τι­κή πορεία. Ξεκί­νη­σε ως μέλος του σοσια­λι­στι­κού κόμ­μα­τος και αρχι­συ­ντά­κτης της σοσια­λι­στι­κής εφη­με­ρί­δας Avanti, με ριζο­σπα­στι­κές από­ψεις, ενώ ήταν υπέρ του χωρι­σμού εκκλη­σί­ας-κρά­τους και αντι­μι­λι­τα­ρι­στής. Όμως, η υπο­στή­ρι­ξή του στην είσο­δο της Ιτα­λί­ας στον Α΄ Παγκό­σμιο Πόλε­μο τον οδή­γη­σε σε  ρήξη με το κόμ­μα του. Η μετα­στρο­φή του συνε­χί­στη­κε με την ίδρυ­ση της εφη­με­ρί­δας Il Popolo d’Italia, όπου οι σοσια­λι­στι­κές του θέσεις αντι­κα­τα­στά­θη­καν από εθνι­κι­στι­κές, οδη­γώ­ντας στην ίδρυ­ση του Fascio di Combattimento, που με την πάρο­δο του χρό­νου εξε­λί­χθη­κε στο Partito Nazionale Fascista.

Ο φασι­σμός που καθιέ­ρω­σε ο Μου­σο­λί­νι αντι­τά­χθη­κε τόσο στη φιλε­λεύ­θε­ρη δημο­κρα­τία όσο και στον μαρ­ξι­σμό, ενώ φιλο­δο­ξού­σε να ξεπε­ρά­σει τις αξί­ες των προη­γού­με­νων πολι­τι­κών συστη­μά­των. Το καθε­στώς προ­έ­βαλ­λε μια εικό­να ενω­μέ­νου έθνους, με έμφα­ση στην ανα­βί­ω­ση του χαμέ­νου μεγα­λεί­ου της Ιτα­λί­ας και στη στρα­τιω­τι­κή ισχύ

Η στρα­τιω­τι­κή του συμ­μα­χία με τον Χίτλερ και η συμ­με­το­χή του στο Β΄ Παγκό­σμιο Πόλε­μο κατέ­λη­ξαν σε απο­τυ­χία καθώς η  εκστρα­τεία  του κατά της Ελλά­δας απο­δεί­χθη­κε μοι­ραία. Τα απο­τυ­χη­μέ­να σχέ­διά του σε συνάρ­τη­ση με την μετέ­πει­τα  εισβο­λή των Συμ­μά­χων τον οδή­γη­σαν σε πτώ­ση. Αφού συνε­λή­φθη, απε­λευ­θε­ρώ­θη­κε από Γερ­μα­νούς αλε­ξι­πτω­τι­στές  ηγή­θη­κε ενός σύντο­μου φασι­στι­κού καθε­στώ­τος στη βόρεια Ιτα­λία, που τελι­κά κατέρ­ρευ­σε. Η προ­σπά­θειά του να δια­φύ­γει προς τα σύνο­ρα της Αυστρί­ας τερ­μα­τί­στη­κε με την εκτέ­λε­σή του από αρι­στε­ρούς αντάρ­τες, δίνο­ντας έτσι ένα συμ­βο­λι­κό τέλος στον φασισμό.

Μια εμβλη­μα­τι­κή φωτο­γρα­φία που απει­κο­νί­ζει νεκρό μαζί με την ερω­μέ­νη του, Κλά­ρα Πετά­τσι, κρα­τώ­ντας το ρωμαϊ­κό σκή­πτρο που τοπο­θε­τή­θη­κε ειρω­νι­κά στα χέρια του. Αυτή η εικό­να συμ­βο­λί­ζει το ορι­στι­κό τέλος των βλέ­ψε­ων κάθε φασί­στα, ενώ ταυ­τό­χρο­να παρα­μέ­νει μια δια­χρο­νι­κή υπενθύμιση

Η κλη­ρο­νο­μιά του Μου­σο­λί­νι και του φασι­στι­κού καθε­στώ­τος του, αν και έλη­ξε δρα­μα­τι­κά, δεν απα­σχο­λεί ιδιαί­τε­ρα τους ιστο­ρι­κούς και πολι­τι­κούς ανα­λυ­τές. Ο φασι­σμός, στη­ρι­ζό­με­νος στον εθνι­κι­σμό, στην έμφα­ση στην «ενό­τη­τα» του έθνους και στη συστη­μα­τι­κή κατα­στο­λή των αντι­φρο­νού­ντων, δημιούρ­γη­σε ένα μοντέ­λο πολι­τι­κού ολο­κλη­ρω­τι­σμού  που λει­τούρ­γη­σε ως πρό­τυ­πο για άλλα δικτα­το­ρι­κά καθε­στώ­τα. Η επι­θε­τι­κή εξω­τε­ρι­κή πολι­τι­κή του Μου­σο­λί­νι, που ενσω­μά­τω­νε φιλο­δο­ξί­ες για την ανα­σύ­στα­ση της ρωμαϊ­κής αυτο­κρα­το­ρί­ας, οδή­γη­σε σε αιμα­τη­ρές συγκρού­σεις και αποι­κια­κές θηριω­δί­ες, ιδιαί­τε­ρα στην Αφρι­κή, ενώ στο εσω­τε­ρι­κό της Ιτα­λί­ας οι κατα­πιε­στι­κές πολι­τι­κές και οι μυστι­κές υπη­ρε­σί­ες εξά­λει­ψαν κάθε ανε­πι­θύ­μη­τη φωνή

Η απο­τυ­χία του φασι­στι­κού καθε­στώ­τος ανέ­δει­ξε την αδιέ­ξο­δη και την κατα­στρο­φι­κή πορεία που επι­φυ­λάσ­σει η επι­βο­λή του εθνι­κι­σμού και του ολο­κλη­ρω­τι­σμού στην κοι­νω­νία. Η σκλη­ρό­τη­τα και η φθο­ρά του συστή­μα­τος που εδραί­ω­σε ο Μου­σο­λί­νι κατέρ­ρευ­σαν υπό το βάρος των κοι­νω­νι­κών, πολι­τι­κών και στρα­τιω­τι­κών αντι­φά­σε­ων που το ίδιο  δημιούρ­γη­σε. Η εικό­να του δικτά­το­ρα και το έργο του εξα­κο­λου­θούν να απο­τε­λούν σύμ­βο­λο κατα­δί­κης της φασι­στι­κής ιδεολογίας.

Η μετα­πο­λε­μι­κή  Ιτα­λία έμελ­λε να μπει σε μια νέα επο­χή δημο­κρα­τι­κής ανα­συ­γκρό­τη­σης και να αντι­με­τω­πί­σει τα εσω­τε­ρι­κά τραύ­μα­τα που άφη­σε η  επο­χή του φασισμού.

Οι σύγ­χρο­νες επέ­τειοι, όπως η σημε­ρι­νή 28η Οκτω­βρί­ου, θυμί­ζουν το διδα­κτι­κά σε όλους μας τις εκτρω­μα­τι­κές συνέ­πειες του φασι­σμού αλλά  και την ανά­γκη για δημο­κρα­τι­κή έγερ­ση. Μελε­τώ­ντας τέτοια γεγο­νό­τα, οι κοι­νω­νί­ες μπο­ρούν να κατα­νο­ή­σουν  καλύ­τε­ρα την πορεία της ιστο­ρί­ας και να θωρα­κι­στούν απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρα απέ­να­ντι σε ιδε­ο­λο­γί­ες που απει­λούν την ελευ­θε­ρία, την ειρή­νη και τη δημοκρατία.

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -