Μεταρρυθμίσεις και καθυστερήσεις στην ελληνική οικονομία

του Χαρά­λα­μπου Στέρτσου

Η Ελλά­δα κατα­γρά­φει υψη­λές επι­δό­σεις στην απορ­ρό­φη­ση κοι­νο­τι­κών πόρων από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και το ΕΣΠΑ, ωστό­σο, εξα­κο­λου­θεί να αντι­με­τω­πί­ζει προ­κλή­σεις στην προ­σέλ­κυ­ση άμε­σων ξένων επεν­δύ­σε­ων. Οι διαρ­θρω­τι­κές αδυ­να­μί­ες που παρα­μέ­νουν άλυ­τες απο­θαρ­ρύ­νουν τους επεν­δυ­τές και δια­τη­ρούν τη χώρα χαμη­λά στον διε­θνή επεν­δυ­τι­κό χάρτη.

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Τρα­πέ­ζης της Ελλά­δος (ΤτΕ, 2024), η καθα­ρή ροή άμε­σων ξένων επεν­δύ­σε­ων αυξή­θη­κε σημα­ντι­κά από 3,35 δισ. ευρώ το 2018 σε 4,5 δισ. ευρώ το 2019, αλλά στη συνέ­χεια στα­θε­ρο­ποι­ή­θη­κε γύρω στα 5 δισ. ευρώ ετη­σί­ως μέχρι το 2024, χωρίς αξιο­ση­μεί­ω­τες μετα­βο­λές. Παρά τις θετι­κές ενδεί­ξεις, η Ελλά­δα εξα­κο­λου­θεί να υστε­ρεί ένα­ντι άλλων χωρών της ΕΕ, καθώς η αστά­θεια στο ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο, η πολυ­πλο­κό­τη­τα των φορο­λο­γι­κών δια­τά­ξε­ων και η αργή απο­νο­μή δικαιο­σύ­νης απο­τε­λούν σημα­ντι­κούς ανα­σταλ­τι­κούς παρά­γο­ντες (European Investment Bank, 2023).

Η Κυβέρ­νη­ση έχει θέσει ως στό­χο, μέσω του Ταμεί­ου Ανά­καμ­ψης, την υλο­ποί­η­ση κρί­σι­μων μεταρ­ρυθ­μί­σε­ων που θα βελ­τιώ­σουν το επεν­δυ­τι­κό περι­βάλ­λον. Η εξα­σφα­λι­σμέ­νη χρη­μα­το­δό­τη­ση από το ΤΑΑ παρέ­χει ένα σημα­ντι­κό κίνη­τρο, καθώς οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις συν­δέ­ο­νται άμε­σα με την εκτα­μί­ευ­ση των κοι­νο­τι­κών πόρων. Ωστό­σο, η προ­σθή­κη επι­πλέ­ον δρά­σε­ων στο αρχι­κό σχέ­διο έχει επι­μη­κύ­νει το χρο­νο­διά­γραμ­μα υλο­ποί­η­σης, το οποίο πλέ­ον εκτεί­νε­ται από το 2021 έως το 2026 (Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης, 2024).

Βασικές μεταρρυθμίσεις και καθυστερήσεις

Μέσω του προ­γράμ­μα­τος “Ελλά­δα 2.0”, που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το ΤΑΑ, δρο­μο­λο­γού­νται σημα­ντι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις για την ανα­βάθ­μι­ση της Ελλά­δας ως επεν­δυ­τι­κού προ­ο­ρι­σμού. Οι κυριό­τε­ρες από αυτές περιλαμβάνουν:

1. Επι­τά­χυν­ση της απο­νο­μής δικαιο­σύ­νης: Η δικα­στι­κή καθυ­στέ­ρη­ση απο­τε­λεί σοβα­ρό εμπό­διο στις επεν­δύ­σεις, με τις υπο­θέ­σεις να απαι­τούν κατά μέσο όρο 4,5 χρό­νια για τελε­σι­δι­κία (World Bank, 2023). Το σχέ­διο περι­λαμ­βά­νει την ψηφιο­ποί­η­ση των δικα­στη­ρί­ων, την απο­φόρ­τι­ση από υπο­θέ­σεις που μπο­ρούν να επι­λυ­θούν εξω­δι­κα­στι­κά, καθώς και τη δημιουρ­γία δικα­στι­κής αστυ­νο­μί­ας. Ωστό­σο, η ολο­κλή­ρω­ση της μεταρ­ρύθ­μι­σης ανα­μέ­νε­ται το 2026.
2. Ολο­κλή­ρω­ση του κτη­μα­το­λο­γί­ου: Ένα δια­χρο­νι­κό πρό­βλη­μα που δυσχε­ραί­νει την προ­σέλ­κυ­ση επεν­δύ­σε­ων λόγω έλλει­ψης σαφούς χωρο­τα­ξι­κού πλαι­σί­ου. Το έργο προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί εντός του 2025. Η καθυ­στέ­ρη­ση της πλή­ρους λει­τουρ­γί­ας του κτη­μα­το­λο­γί­ου έχει απο­θαρ­ρύ­νει μεγά­λες επεν­δύ­σεις σε ακί­νη­τα και του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη (Τεχνι­κό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλά­δας, 2024).
3. Δημιουρ­γία πολε­ο­δο­μι­κών σχε­δί­ων: Η έλλει­ψη σχε­δια­σμού δυσχε­ραί­νει την ανά­πτυ­ξη επεν­δύ­σε­ων. Η μεταρ­ρύθ­μι­ση ξεκί­νη­σε το 2021 με χρη­μα­το­δό­τη­ση του ΤΑΑ και ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί το 2025 (Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος, 2023).
4. Κατα­πο­λέ­μη­ση της γρα­φειο­κρα­τί­ας: Η ψηφιο­ποί­η­ση του Δημο­σί­ου είναι ένας βασι­κός στό­χος, ωστό­σο, η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του εγχει­ρή­μα­τος θα εξαρ­τη­θεί από τη σωστή προ­τε­ραιο­ποί­η­ση των δρά­σε­ων και την αντι­με­τώ­πι­ση δομι­κών προ­βλη­μά­των της δημό­σιας διοί­κη­σης. Παράλ­λη­λα, οι καθυ­στε­ρή­σεις στις δια­δι­κα­σί­ες αδειο­δό­τη­σης και η πολυ­πλο­κό­τη­τα των κανο­νι­σμών συνε­χί­ζουν να απο­τε­λούν σοβα­ρό εμπό­διο για τους επεν­δυ­τές (OECD, 2023).
5. Απλού­στευ­ση της αδειο­δό­τη­σης επι­χει­ρή­σε­ων: Παρά τις προ­σπά­θειες των τελευ­ταί­ων 25 ετών, η δια­δι­κα­σία παρα­μέ­νει χρο­νο­βό­ρα και περί­πλο­κη. Διά­φο­ρες επι­μέ­ρους δρά­σεις χρη­μα­το­δο­τού­νται από το ΤΑΑ για τη βελ­τί­ω­ση της κατά­στα­σης. Ωστό­σο, πολ­λές εται­ρεί­ες εξα­κο­λου­θούν να αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­μα­τα με τη δια­φο­ρο­ποί­η­ση των δια­δι­κα­σιών ανά περι­φέ­ρεια, γεγο­νός που αυξά­νει την αβε­βαιό­τη­τα και την πολυ­πλο­κό­τη­τα για τους επεν­δυ­τές (ΣΕΒ, 2024).
6. Ανα­βάθ­μι­ση βασι­κών υπο­δο­μών: Η καθυ­στέ­ρη­ση ολο­κλή­ρω­σης της ΠΑΘΕ, οι ελλεί­ψεις στο σιδη­ρο­δρο­μι­κό δίκτυο, οι αερο­με­τα­φο­ρές, η ανά­πτυ­ξη των λιμα­νιών και η βελ­τί­ω­ση των τηλε­πι­κοι­νω­νιών βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο των έργων που στη­ρί­ζο­νται από το ΤΑΑ. Παρό­λα αυτά, η έλλει­ψη συντο­νι­σμού μετα­ξύ δια­φό­ρων υπη­ρε­σιών και οι χρο­νο­βό­ρες εγκρί­σεις έργων έχουν επι­βρα­δύ­νει την πρό­ο­δο των υπο­δο­μών, απο­θαρ­ρύ­νο­ντας μεγά­λες επεν­δυ­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες (Ευρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, 2023).

Αρμό­διοι οικο­νο­μι­κοί κοι­νο­τι­κοί παρά­γο­ντες  που έχουν ασχο­λη­θεί  με την Ελλά­δα,  επε­σή­μα­ναν πρό­σφα­τα  ότι η χώρα θα μπο­ρού­σε να ανα­πτύσ­σε­ται με ρυθ­μό 4%-6% ετη­σί­ως, εάν είχαν προ­χω­ρή­σει οι ανα­γκαί­ες μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Ωστό­σο, οι δια­πι­στώ­σεις αυτές  έχουν δια­τυ­πω­θεί ήδη από το τέλος του τρί­του μνη­μο­νί­ου το 2018, γεγο­νός που δεί­χνει ότι η πρό­ο­δος παρα­μέ­νει αργή και η ανά­γκη για ταχύ­τε­ρη υλο­ποί­η­ση των αλλα­γών είναι επι­τα­κτι­κή (European Commission, 2024). Επι­πλέ­ον, επεν­δυ­τές από μεγά­λες πολυ­ε­θνι­κές εται­ρεί­ες έχουν επι­ση­μά­νει πως η αβε­βαιό­τη­τα στις φορο­λο­γι­κές πολι­τι­κές και οι συνε­χείς αλλα­γές στη νομο­θε­σία δημιουρ­γούν ένα αστα­θές περι­βάλ­λον που δεν ευνο­εί την τοπο­θέ­τη­ση κεφα­λαί­ων στην Ελλά­δα (Bloomberg, 2024).

Βρεί­τε μας και στη σελί­δα μας στο facebook: Η Οικο­νο­μία σήμερα

- Δια­φή­μι­ση -

- Δια­φή­μι­ση -