Κοινότητες μάθησης ως εναλλακτικό μοντέλο δια βίου μάθησης

Πρό­λο­γος μελέ­της του Βασί­λη Τακτικού

Η δια βίου μάθη­ση ανα­γνω­ρί­ζε­ται  από την Ε, Ε — και το εκπαι­δευ­τι­κό μας σύστη­μα ως ένας από τους πυλώ­νες της διαρ­κούς εκπαί­δευ­σης σε ένα ραγδαία μετα­βαλ­λό­με­νο τεχνο­λο­γι­κά κόσμο που απαι­τεί διαρ­κώς την επα­να­καρ­τι­ση του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού.  Επί το πλεί­στο όμως η δια βίου μάθη­ση  περιο­ρί­ζε­ται στις σχο­λι­κές αίθου­σες τους επαγ­γελ­μα­τί­ες της εκπαί­δευ­σης  και δεν ανα­πτύσ­σε­ται στο βαθ­μό που είναι ανα­γκαίο στο πρα­κτι­κό πεδίο εφαρ­μο­γής  της οικο­νο­μί­ας της ανά­πτυ­ξης και του πολι­τι­σμού. Για την  δια βίου μάθη­ση δαπα­νού­νται σημα­ντι­κοί έξτρα πόροι από το Ευρω­παϊ­κό κοι­νω­νι­κό ταμείο που στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα οι πόροι  αυτοί  κατα­λή­γουν πάλι στο κυρί­αρ­χο σχο­λι­κό εκπαι­δευ­τι­κό σύστημα.

Αντί­θε­τα, με το καθε­στώς αυτό  δεν ανα­πτύσ­σο­νται κοι­νό­τη­τες μάθη­σης οι οποί­ες  εν δυνά­μει υπάρ­χουν και θα μπο­ρού­σαν να δώσουν ώθη­ση  στις κοι­νω­νι­κές  πολι­τι­στι­κές και επαγ­γελ­μα­τι­κές συλ­λο­γι­κό­τη­τες στο συν­δι­κα­λι­σμό και την τοπι­κή κοι­νω­νία, οι οποί­ες από τη φύση  δια­δρα­μα­τί­ζουν εκπαι­δευ­τι­κό επι­μορ­φω­τι­κό ρόλο στη δια βίου μάθηση.

Οι δομές  επαγ­γελ­μα­τι­κής κατάρ­τι­σης  και επα­να­κα­τάρ­τι­σης που υπάρ­χουν είναι μια κακή απο­μί­μη­ση της δομής του σχο­λεί­ου που ουδε­μία σχέ­ση έχει ουσια­στι­κή δια βίου μάθη­ση.  Τα απο­τε­λέ­σμα­τα της εφαρ­μο­γής άλλω­στε  σε σχέ­ση με τους στό­χο  της αντι­με­τώ­πι­σης ανερ­γί­ας είναι πενι­χρά και όλοι οι ιθύ­νο­ντες το γνω­ρί­ζουν. Είναι ανά­γκη λοι­πόν να θέσου­με τα όρια μετα­ξύ τους τυπι­κής εκπαί­δευ­σης μετα­ξύ του σχο­λεί­ου και της πρα­κτι­κής δια βίου μάθη­σης και των κοι­νο­τή­των μάθη­σης που είναι μια εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή προσέγγιση.

Τι είναι η κοι­νό­τη­τες μάθη­σης και σε τι δια­φέ­ρουν από το σχο­λείο- πανεπιστήμιο.

Η δια­φο­ρά και η διά­κρι­ση του σχο­λεί­ου  ως μοντέ­λο εκπαί­δευ­σης  από το μοντέ­λο της  δια βίου μάθη­ση είναι ότι το  μαζι­κό σχο­λείο αντα­πο­κρί­νε­ται   κυρί­ως στις ανά­γκες της βιο­μη­χα­νι­κής επο­χής, συγκε­ντρω­τι­κής παρα­γω­γής και τη συγκε­ντρω­τι­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας. Ωστό­σο δεν αντα­πο­κρί­νε­ται πλή­ρως στις ανά­γκες της μετα­βιο­μη­χα­νι­κής επο­χής,  της ανα­γκαί­ας πλου­ρα­λι­στι­κής παρα­γω­γής, της επα­νό­δου  της εργα­σί­ας από το σπί­τι, της απο­κε­ντρω­μέ­νης παρα­γω­γής. Το σχο­λείο και το πανε­πι­στή­μιο ως  συγκε­ντρω­τι­κή δομή της εκπαί­δευ­σης συνε­χί­ζει βεβαί­ως  να αντα­πο­κρί­νε­ται στη βασι­κή εκπαί­δευ­ση της γλώσ­σας τις  εξει­δι­κευ­μέ­νες επι­στή­μες, δεν μπο­ρεί όμως να αντα­πο­κρι­θεί στις ανά­γκες της λαϊ­κής επι­μόρ­φω­σης,  της εκλα­ΐ­κευ­σης της γνώ­σης, της ανά­πτυ­ξης της οργα­νω­τι­κής  και φιλο­σο­φι­κής κουλ­τού­ρας. Η δια βίου μάθη­ση εξάλ­λου εστιά­ζε­ται στην πρα­κτι­κή μάθη­ση, στην αυτο­δί­δα­κτή και αλλη­λο­δο­κτι­κή μέθο­δο επι του πρακτέου.

Η παγκό­σμια κοι­νό­τη­τα μάθη­σης του δια­δι­κτύ­ου και οι κοι­νό­τη­τες μάθη­σης εντός αυτού όπως η wikipedia, οι κοι­νό­τη­τες  ανοι­κτού λογι­σμι­κού, είναι ο δεί­κτης προς τα που πηγαί­νουν τα πράγ­μα­τα στην μετα­βιο­μη­χα­νι­κή επο­χή, σε σχέ­ση με τη δια βίου μάθη­ση. Σε αυτό το πλαί­σιο εξέ­χου­σα θέση έχουν  σε ανα­λο­γία και αντι­στοι­χία με τα κοι­νω­νι­κά δίκτυα οι ηλε­κτρο­νι­κές κοι­νό­τη­τες μάθησης.

 Κάθε μεγά­λη κοι­νω­νι­κή συλ­λο­γι­κό­τη­τα και κάθε  σύμπρα­ξη οργα­νώ­σε­ων της κοι­νω­νί­ας πολι­τών μπο­ρεί να δημιουρ­γή­σει μια κοι­νό­τη­τα δια βίου μάθη­σης και μια ηλε­κτρο­νι­κή κοι­νό­τη­τα μάθη­σης στο διαδίκτυο.

Μια κοι­νό­τη­τα  κοι­νών στό­χων οργα­νω­τι­κής τεχνο­γνω­σί­ας, κοι­νω­νι­κού δια­φω­τι­σμού, και ανα­πτυ­ξια­κής διαδικασίας.

Μία κοι­νό­τη­τα πρα­κτι­κής επι­μόρ­φω­σης για την απο­κέ­ντρω­ση της  γνώ­σης  για τη διά­χυ­ση πλη­ρο­φο­ρί­ας, για τον εμπλου­τι­σμό της κοι­νω­νι­κής εμπει­ρί­ας μια κοι­νό­τη­τα ανοι­χτής δια­βού­λευ­σης για κάθε χώρο  ενδιαφέροντος.

Με δεδο­μέ­νο ότι η γνώ­ση και η μάθη­ση είναι οικο­νο­μι­κός πόρος που δεν περιο­ρί­ζε­ται από την υλι­κή σπα­νιό­τη­τα πόρων, αλλά δύνα­ται να πολ­λα­πλα­σιά­ζει τους πόρους και μαζί τις δυνα­τό­τη­τες της Ανάπτυξης.

Οι μαθη­σια­κές  κοι­νό­τη­τες που στη­ρί­ζο­νται στα κοι­νω­νι­κά δίκτυα είναι οι άλλη όψη του νέου δια­φω­τι­σμού που ανε­βά­ζει το επί­πε­δο της συμ­με­το­χής και της κοι­νω­νι­κής δια­βού­λευ­σης.

Με ποιο τρό­πο μπο­ρούν να σχε­δια­στεί  και εφαρ­μο­στεί ένα επι­χει­ρη­σια­κό πρό­γραμ­μα κοι­νό­τη­τας  δια  βίου μάθησης.

Το πρό­γραμ­μα μπο­ρεί να σχε­δια­στεί πάνω σε δύο βασι­κούς άξονες

 πρώ­τον: Δημιουρ­γώ­ντας μεγά­λα εκπαι­δευ­τι­κά επι­μορ­φω­τι­κά forum  κοι­νω­νι­κών  και επαγ­γελ­μα­τι­κών δικτύ­ων Πανελ­λα­δι­κής εμβέλειας. .

 και δεύ­τε­ρον:  δημιουρ­γώ­ντας ηλε­κτρο­νι­κές πλατ­φόρ­μες μάθη­σης για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση αυτών των κοι­νω­νι­κών δικτύων.

 Τα εκπαι­δευ­τι­κά φόρουμ, είναι οργα­νι­σμοί που έχουν σχε­δια­στεί για να επι­τρέ­πουν στα ενδια­φε­ρό­με­να άτο­μα να μοι­ρά­ζο­νται ιδέ­ες και πλη­ρο­φο­ρί­ες εστια­σμέ­νες σε ένα συγκε­κρι­μέ­νο θέμα κοι­νού ενδια­φέ­ρο­ντος του δικτύ­ου. Ένα εκπαι­δευ­τι­κό φόρουμ μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως εργα­λείο μάθη­σης για άτο­μα που απα­σχο­λού­νται σε ένα συγκε­κρι­μέ­νο επάγ­γελ­μα ή έχουν κοι­νό ενδια­φέ­ρον για ένα δεδο­μέ­νο αντικείμενο.

Επι­λέ­ξι­μοι φορείς του προ­γράμ­μα­τος μπο­ρεί να είναι κοι­νω­νι­κά δίκτυα επαγ­γελ­μα­τι­κές ενώ­σεις, Κατα­να­λω­τι­κές ενώ­σεις, Πολι­τι­στι­κές και εθε­λο­ντι­κές ομοσπονδίες . 

 Ενδεικτικά ¨:

Κοι­νό­τη­τα  δία  βίου μάθη­σης αγρο­τών βιο­λο­γι­κής καλλιέργειας

 Κοι­νό­τη­τα μάθη­σης εναλ­λα­κτι­κού τουρισμού

Κοι­νό­τη­τα μάθη­σης Ήπιων μορ­φών ενέργειας

 κοι­νό­τη­τα δια βίου μάθη­σης προ­λη­πτι­κής υγείας

 κοι­νό­τη­τα δια βίου  μάθη­σης Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας των νέων

 κοι­νό­τη­τα για βίου μάθη­σης επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα στο γυναικών

Κοι­νό­τη­τα δια βίου μάθη­σης για τη φρο­ντί­δα η υγεί­ας των ηλι­κιω­μέ­νων και αμεα 

Κοι­νό­τη­τα δια βίου μάθη­σης για την πολι­τι­στι­κή επιχειρηματικότητα 

Κοι­νό­τη­τα μάθη­σης για την ανα­ζω­ο­γό­νη­ση της υπαίθρου

Ο κύριος σκο­πός ενός εκπαι­δευ­τι­κού φόρουμ είναι να μοι­ρά­ζε­ται νέες πλη­ρο­φο­ρί­ες, στρα­τη­γι­κές και, γενι­κά, να παρέ­χει στους ανθρώ­πους ένα μέσο για να αυξή­σουν τις προ­σω­πι­κές τους τρά­πε­ζες γνώ­σε­ων σχε­τι­κά με το υπό εξέ­τα­ση θέμα.

Το φόρουμ μπο­ρεί να είναι ένας απλός οργα­νι­σμός ειδι­κά για ιδιο­κτή­τες τοπι­κών επι­χει­ρή­σε­ων ή μια πιο επί­ση­μη δομή που περι­λαμ­βά­νει επαγ­γελ­μα­τί­ες από όλο τον κόσμο. Χάρη στις εξε­λί­ξεις στις δια­δι­κτυα­κές τεχνο­λο­γί­ες, είναι πλέ­ον δυνα­τή η διε­ξα­γω­γή συνα­ντή­σε­ων του φόρουμ μέσω ροής ακου­στι­κών και οπτι­κών επι­κοι­νω­νιών μέσω Δια­δι­κτύ­ου, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων τακτι­κά προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων συνε­δρί­ων Ιστού, πινά­κων μηνυ­μά­των και άλλων μορ­φών ηλε­κτρο­νι­κής επικοινωνίας.

Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, ένα εκπαι­δευ­τι­κό φόρουμ είναι ένα μέσο για τα ενδια­φε­ρό­με­να μέρη να συγκε­ντρω­θούν και να συζη­τή­σουν θέμα­τα όπως η ιστο­ρία, η μου­σι­κή ή ακό­μη  πολι­τι­κές τοπι­κής ανάπτυξης.

Διορ­γα­νώ­νουν εκδη­λώ­σεις (Συνέ­δρια, Ημε­ρί­δες, Workshops, Συμπό­σια) σχε­τι­κά με τις ΤΠΕ και τις εκπαι­δευ­τι­κές τους εφαρ­μο­γές και εκδί­δουν σχε­τι­κά Πρακτικά

Εκδί­δουν επι­στη­μο­νι­κά περιο­δι­κά σε έντυ­πη ή ψηφια­κή μορ­φή — με συχνό­τη­τα που ποι­κίλ­λει από τη μια ημέ­ρα έως ένα έτος.

 

Τι είναι ηλεκτρονικές πλατφόρμες για τις κοινότητες μάθησης 

και πως  μπορούν να εξυπηρετήσουν τις υφιστάμενες συλλογικότητες στη δια βίου μάθηση;

 

Ηλε­κτρο­νι­κές Κοι­νό­τη­τες Μάθη­σης: διορ­γα­νώ­νο­νται  από τα κοι­νω­νι­κά δίκτυα  και έχουν στό­χο τη συνερ­γα­τι­κή μάθη­ση και υπο­στη­ρί­ζο­νται από κάποια ψηφια­κή πλατ­φόρ­μα ηλε­κτρο­νι­κής μάθη­σης  και μέσω της κοι­νω­νι­κής  αλλη­λε­πί­δρα­σης εξυ­πη­ρε­τούν την επι­μορ­φω­τι­κή διαδικασία.

Προ­σφέ­ουν το Λογι­σμι­κό, για την υπο­στή­ρι­ξη και τη δια­με­σο­λά­βη­ση των κοι­νω­νι­κών αλληλεπιδράσεων.

• Δια­μορ­φώ­νουν πολι­τι­κές, και κανό­νες για την καθο­δή­γη­ση των αλλη­λε­πι­δρά­σε­ων μετα­ξύ των ανθρώπων.

Η επι­τυ­χία μίας κοι­νό­τη­τας βασί­ζε­ται στη συνερ­γα­σία, στην επι­κοι­νω­νία και στη δέσμευ­ση μετα­ξύ των μελών της, παρά­γο­ντες που μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν στην υπο­στή­ρι­ξη της μάθη­σης, όπως το γεγο­νός ότι η προ­στι­θέ­με­νη αξία που προ­σφέ­ρουν όσοι από κοι­νού απαρ­τί­ζουν την κοι­νό­τη­τα με τη συνεισφορά/γνώση τους είναι μεγα­λύ­τε­ρη από το σχε­τι­κό άθροι­σμα των μελών της.

Απο­τε­λούν «χώρους» συνά­ντη­σης και συγκρό­τη­σης ακα­δη­μαϊ­κών ή επαγ­γελ­μα­τι­κών Κοι­νο­τή­των, συγκε­ντρώ­νουν ερευ­νη­τές, επαγ­γελ­μα­τί­ες και ενδια­φε­ρο­μέ­νους για τα θέμα­τα που σχε­τί­ζο­νται με τις ΤΠΕ και τις εκπαι­δευ­τι­κές τους εφαρ­μο­γές. Στην συντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία των περι­πτώ­σε­ων δια­τη­ρούν ιστο­χώ­ρους, οι οποί­οι λει­τουρ­γούν ως κοι­νό σημείο πλη­ρο­φό­ρη­σης και συλ­λο­γι­κής έκφρα­σης των μελών της αντί­στοι­χης Ένωσης.

Στη­ρί­ζουν ή χορη­γούν μαθή­μα­τα εξ απο­στά­σε­ως (σε διά­φο­ρες μορ­φές) ή σεμι­να­ρια­κά μαθή­μα­τα «κλα­σι­κού τύπου» (πρό­σω­πο-με-πρό­σω­πο) στο πλαί­σιο δια­φό­ρων δρά­σε­ων και προγραμμάτων.

• Παρά­γουν υλι­κό πάσης φύσε­ως (όπως e‑books και γενι­κά ψηφια­κά βιβλία,)
• Συγκρο­τούν και υπο­στη­ρί­ζουν ομά­δες εργα­σί­ες σε ειδι­κά θέμα­τα (στη διε­θνή ορο­λο­γία έχουν την ονο­μα­σία SIG (Special Interest Group, Ομά­δες Ειδι­κού Ενδιαφέροντος).
• Προ­σφέ­ρουν υπη­ρε­σί­ες Ψηφια­κών Βιβλιο­θη­κών (δια­τή­ρη­ση, ταξι­νό­μη­ση, πρό­σβα­ση σε ψηφια­κό υλικό).
• Υπο­στη­ρί­ζουν τη δημιουρ­γία ψηφια­κών online Κοι­νο­τή­των (συνή­θως Διε­θνούς χαρα­κτή­ρα) είτε χρη­σι­μο­ποιώ­ντας e‑fora, είτε χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τις τεχνι­κές των discussion lists.
• Διορ­γα­νώ­νουν τοπι­κούς ή διε­θνείς δια­γω­νι­σμούς για την ανά­δει­ξη ιδε­ών, ταλέ­ντων, ευρε­σι­τε­χνιών που σχε­τί­ζο­νται με διά­φο­ρες όψεις των ΤΠΕ στην Εκπαί­δευ­ση.

Ο Βασί­λης Τακτι­κός είναι πολι­τι­κός ανα­λυ­τής και συγ­γρα­φέ­ας βιβλί­ων κοι­νω­νι­κής οικο­νο­μί­ας. Είναι συντο­νι­στής του Πανελ­λή­νιου παρα­τη­ρη­τη­ρί­ου και δικτύ­ου αλλη­λέγ­γυας οικο­νο­μί­ας και βασι­κός ειση­γη­τής στα συνέ­δρια του χώρου. Τελευ­ταία αρθρο­γρα­φεί στις ιστο­σε­λί­δες: i‑loveathens.gr, hellas2day.gr και timesnews.gr

Βρεί­τε μας και στις σελί­δες μας στο Facebook:

Η Πολι­τι­κή σήμερα

Η Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία σήμερα

Η Κοι­νω­νι­κή Οικο­νο­μία σήμερα

hellas2day.gr