Ίων Κ. Πανόπουλος: Ανάμεσα στο Τραγούδι και τα Εικαστικά

γράφει ο Μπάμπης Στέρτσος

Μια πορεία δημιουργικής ελευθερίας και έρευνας των πλαισίων της τέχνης

Ο Ι. Κ. Πανό­που­λος είναι ένας καλ­λι­τέ­χνης που κινεί­ται με φυσι­κό­τη­τα ανά­με­σα στη μου­σι­κή, τα εικα­στι­κά και τη λογο­τε­χνία, συν­δέ­ο­ντας το παρα­δο­σια­κό με το πει­ρα­μα­τι­κό. Γεν­νη­μέ­νος στην Αθή­να, σπού­δα­σε ζωγρα­φι­κή στην Ανω­τά­τη Σχο­λή Καλών Τεχνών Θεσ­σα­λο­νί­κης και σκη­νο­θε­σία κινη­μα­το­γρά­φου στη Σχο­λή Σταυ­ρά­κου, ενώ παράλ­λη­λα ασχο­λή­θη­κε με τη μου­σι­κή, την αφή­γη­ση και τις παρα­στα­τι­κές τέχνες. Η δια­δρο­μή του δια­κρί­νε­ται από συνέ­πεια και ελευ­θε­ρία έκφρα­σης, στοι­χεία που δια­περ­νούν τόσο τα τρα­γού­δια του, όσο και τη ζωγρα­φι­κή παλιό­τε­ρα, ή τα βίντεο και τις performances σήμερα.

 Platforms Project 2025: Η Συλδαβική Αυτοκρατορία

Η πιο πρό­σφα­τη εικα­στι­κή δου­λειά του Πανό­που­λου είναι η συμ­με­το­χή του στο Platforms Project 2025, μια διε­θνή και ανε­ξάρ­τη­τη έκθε­ση που φιλο­ξε­νεί καλ­λι­τέ­χνες από την Ελλά­δα και το εξω­τε­ρι­κό. Το έργο του, με τίτλο Συλ­δα­βι­κή Αυτο­κρα­το­ρία, είναι ένα video art που εμπνεύ­στη­κε από το θέμα “Παι­χνί­δι” της ομά­δας τού Ορί­ζο­ντα, με την οποία συμ­με­τέ­χει στην έκθε­ση. Σε συνέ­ντευ­ξή του για το i‑loveathens.gr, ο Πανό­που­λος απο­κα­λύ­πτει τις ρίζες αυτού του έργου:

«Το έργο είναι ένα video art που βασί­ζε­ται στο θέμα της πλατ­φόρ­μας “Ορί­ζο­ντας Γεγο­νό­των”, με άξο­να την έννοια του Παι­χνι­διού. Πρό­κει­ται ουσια­στι­κά για πολυ­με­σι­κή συμπύ­κνω­ση μιας παι­δι­κής φαντα­σί­ω­σης από τότε που μεγά­λω­να στο Παγκρά­τι, παί­ζο­ντας πόλε­μο με τα άλλα παι­διά στη γει­το­νιά. Εμπνευ­σμέ­νοι από τα κόμικς του Τεντέν (Tintin) του Ερζέ (Hergé) ορα­μα­τι­ζό­μα­σταν μια δική μας εκδο­χή της Συλ­δα­βί­ας. Η Συλ­δα­βία (Syldavia) στον κόσμο του Τεντέν είναι μια φαντα­στι­κή βαλ­κα­νι­κή μοναρ­χία, που δημιούρ­γη­σε ο Ερζέ για να εντά­ξει μέσα της πραγ­μα­τι­κά πολι­τι­κά και ιστο­ρι­κά θέμα­τα χωρίς να κατο­νο­μά­ζει υπαρ­κτές χώρες. Στη δική μας εκδο­χή όμως, δεν ήταν ένα μικρό βαλ­κα­νι­κό κρά­τος, αλλά μια μελ­λο­ντι­κή, απο­λυ­ταρ­χι­κή υπερ­δύ­να­μη, της οποί­ας ‑υπο­τί­θε­ται- θα ήμουν ηγέ­της, στο (τότε) εγγύς μέλ­λον, κάπου στη δεκα­ε­τία του ’90 ή του 2000. Με άλλα λόγια: ξεκά­θα­ρες ιδέ­ες μεγα­λεί­ου! Το video art με τίτλο Συλ­δα­βι­κή Αυτο­κρα­το­ρία ανα­πλά­θει εκεί­νο το παλιό παι­χνί­δι και το μετα­φέ­ρει ως εικα­στι­κή αφή­γη­ση μέσα στο πλαί­σιο του Platforms Project, με σατι­ρι­κή και αυτο­σαρ­κα­στι­κή διάθεση.»

Η επι­λο­γή να μετα­τρέ­ψει μια παι­δι­κή φαντα­σί­ω­ση σε έργο σύγ­χρο­νης τέχνης απο­κα­λύ­πτει τη σχέ­ση του καλ­λι­τέ­χνη με τη μνή­μη, τη νοσταλ­γία και την ικα­νό­τη­τα του παι­χνι­διού να δια­μορ­φώ­νει τη δημιουρ­γι­κή φαντασία.

Η εμπειρία από την έκθεση: ανεξάρτητες πλατφόρμες και ειλικρινής τέχνη

  Ρωτώντας τον για την εμπειρία του από το Platforms Project, ο Πανόπουλος εκφράζει την ικανοποίησή του:

«Είμαι ευχα­ρι­στη­μέ­νος. Η έκθε­ση είναι τερά­στια, με πολ­λούς συμ­με­τέ­χο­ντες, όχι μόνο από την Ελλά­δα αλλά και από το εξω­τε­ρι­κό. Είναι μια ανε­ξάρ­τη­τη έκθε­ση, εκτός καθιε­ρω­μέ­νων εμπο­ρι­κών θεσμών, με εναλ­λα­κτι­κές και πολυ­ποί­κι­λες προ­τά­σεις. Βέβαια, λόγω του πλή­θους είναι λίγο δύσκο­λο να δεις με ησυ­χία το κάθε έργο μεμο­νω­μέ­να, αλλά έχει ενδια­φέ­ρον να παρα­τη­ρείς πώς κάθε περί­πτε­ρο και κάθε ομά­δα έχει στή­σει την παρου­σί­α­σή της, τι concept έχει.»

Η έμφαση στον ανεξάρτητο χαρακτήρα της έκθεσης είναι σημαντική για τον Πανόπουλο.

Όπως εξη­γεί, οι καλ­λι­τέ­χνες που συμ­με­τέ­χουν παρου­σιά­ζουν ανε­ξάρ­τη­τες δου­λειές, έξω από το εμπο­ρι­κό κύκλω­μα — κάτι που κάνει την τέχνη πιο ειλι­κρι­νή και πιο προ­σω­πι­κή. Επί­σης, θεω­ρεί πως εξέ­χον στοι­χείο της διορ­γά­νω­σης είναι και ο αρκε­τά λαϊ­κός χαρα­κτή­ρας της· ένα γνω­στό γεγο­νός στην Αθή­να που προ­σελ­κύ­ει πολύ κόσμο κάθε χρό­νο και φέρ­νει το ευρύ κοι­νό σε επα­φή με τη σύγ­χρο­νη τέχνη.

  Τέχνη και επικαιρότητα: μια σχέση με την εποχή μας

Σχε­τι­κά με το κατά πόσο η επι­και­ρό­τη­τα και τα περιρ­ρέ­ο­ντα περι­βάλ­λο­ντα επη­ρε­ά­ζουν τη σύγ­χρο­νη τέχνη, ο Πανό­που­λος παρα­τη­ρεί:

«Η αλή­θεια είναι ότι τα τελευ­ταία 10–15 χρό­νια η σύγ­χρο­νη τέχνη συχνά συν­δέ­ε­ται με τον ακτι­βι­σμό και την επι­και­ρό­τη­τα. Εγώ δεν ανή­κω σε αυτή την κατη­γο­ρία, αλλά ανα­γνω­ρί­ζω πως είναι αυτο­νό­η­το το έργο να σχε­τί­ζε­ται με την επο­χή του — όχι μόνο θεμα­το­λο­γι­κά, αλλά και ως προς τη φόρ­μα και τα μέσα του. Για τη Συλ­δα­βι­κή Αυτο­κρα­το­ρία, για παρά­δειγ­μα, βασί­στη­κα στη χρή­ση της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης για την παρα­γω­γή αλη­θο­φα­νών εικό­νων ρεπορ­τα­ζια­κού-ιστο­ριο­γρα­φι­κού τύπου. Θεω­ρώ πως αυτό είναι ένα ακό­μη στοι­χείο του και­ρού μας, που επη­ρε­ά­ζει τον τρό­πο με τον οποίο παρά­γε­ται η τέχνη.»

Η τοπο­θέ­τη­σή του απο­κα­λύ­πτει μια σημα­ντι­κή πτυ­χή της καλ­λι­τε­χνι­κής του φιλο­σο­φί­ας: ενώ ανα­γνω­ρί­ζει τις τάσεις της σύγ­χρο­νης τέχνης προς τον ακτι­βι­σμό, ο ίδιος επι­λέ­γει μια πιο προ­σω­πι­κή και λιγό­τε­ρο πολι­τι­κή προ­σέγ­γι­ση. Η τέχνη του δεν είναι απο­κομ­μέ­νη από την επο­χή της, αλλά εκφρά­ζε­ται μέσα από μια πιο εσω­τε­ρι­κή και φαντα­σια­κή διάσταση.

Μια πολυδιάστατη καλλιτεχνική ταυτότητα

Ο Ι. Κ. Πανό­που­λος είναι ένας δημιουρ­γός που αρνεί­ται να περιο­ρι­στεί σε ένα μόνο μέσο έκφρα­σης. Η δου­λειά του εκτεί­νε­ται από τη μου­σι­κή στα εικα­στι­κά, από τη λογο­τε­χνία στην performance, από το παρα­δο­σια­κό στο πει­ρα­μα­τι­κό. Αυτή η πολυ­διά­στα­τη προ­σέγ­γι­ση δεν είναι απλώς μια συλ­λο­γή δια­φο­ρε­τι­κών δεξιο­τή­των, αλλά μια ολι­στι­κή καλ­λι­τε­χνι­κή στά­ση που βλέ­πει όλες τις μορ­φές τέχνης ως δια­συν­δε­δε­μέ­νες εκφρά­σεις της ανθρώ­πι­νης δημιουρ­γι­κό­τη­τας. Από τα πρώ­τα του σχέ­δια στη δεκα­ε­τία του 1980 μέχρι τα πρό­σφα­τα video art έργα του, από τα τρα­γού­δια της ομά­δας Κόραξ μέχρι τον τελευ­ταίο του δίσκο Απερ­γία Δωμα­τί­ου (εκδό­σεις Musicmirror, 2024), ο Πανό­που­λος έχει δια­τη­ρή­σει μια συνέ­πεια στην καλ­λι­τε­χνι­κή του ανα­ζή­τη­ση. Η δου­λειά του χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από ειλι­κρί­νεια και προ­σω­πι­κή ματιά που την κάνει να ξεχω­ρί­ζει στο σύγ­χρο­νο ελλη­νι­κό καλ­λι­τε­χνι­κό τοπίο. Είτε μέσα από τη μου­σι­κή ως τρα­γου­δο­ποιός, είτε μέσα από τις εικα­στι­κές του performances, συνε­χί­ζει να εξε­ρευ­νά τα όρια της δημιουρ­γι­κής έκφρα­σης, προ­σφέ­ρο­ντας στο κοι­νό έργα που προ­κα­λούν, εμπνέ­ουν και αμφισβητούν.

Για περισσότερες πληροφορίες

Επίσημο ιστολόγιο: https://jonpanopoulosarts.blogspot.com/

 

Σημείωση i‑loveathens.gr

 

Βρείτε μας και στις ανάλογες σελίδες μας στο Facebook:

Η Μουσική σήμερα Music today

Οι Καλές Τέχνες σήμερα